آزادى و دين سالارى - سبحانى، شيخ جعفر - الصفحة ٢٦
و يكون عقله أفضل من عقول أمّته».[١]
«خداوند هيچ پيامبر و رسولى را برنيانگيخت جز اينكه خردها را تكميل كند، از اين نظر بايد خرد پيامبر بالاتر از خردهاى امت او باشد».
اصولا بايد هر نوع آزادىطلبى با توجّه به واقعيتهاى وجود انسان باشد، و هر نوع بىتوجهى به آن واقعيت، كجانديشى است كه به نتيجه نمىرسد، واقعيت آفرينش انسان بندگى و وابستگى او به جهان بالاست، و اين واقعيت جزو آفرينش اوست و هر كارى انجام دهد بندگى خود را نمىتواند نسبت به خالق خود منكر شود، چنانچه قرآن نيز اين انديشه را چنين بيان مىكند:
إن كلّ من فى السّموات و الأرض إلّا آتى الرّحمن عبدا.[٢] «آنچه در آسمانها و زمين است بندهى رحمن (خدا) مىباشد».
دراينصورت، هر نوع طلب آزادى و رهايى از قيد كه در نقطه مقابل بندگى انسان باشد يك نوع تخلّف از واقعيت به شمار مىرود.
گذشته از اين، هرگاه نظرى بر قوانين اسلام بيفكنيم، درست
[١]. اصول كافى ١٣، باب عقل، حديث شماره ١١.
[٢]. مريم/ ٩٣.