تفسيراحسن‌الحديث - قرشی، سید علی اکبر - الصفحة ٤٥ - شرحها

این آیه در رابطه با آیه وَ یَدْعُ الْإِنْسانُ ... است یعنی: خیر و شرّ را یکسان ندانند زیرا که عمل هر کس که باعث شقاوت و سعادت اوست از او قابل انفکاک نیست و طبق آن سعادتمند و شقاوتمند خواهد شد، قطع نظر از این ارتباط، این آیه یک واقعیت بخصوصی را روشن می‌کند و آن ملازم بودن عمل به انسان و نمودار شدن آن در روز قیامت است.
منظور از طائر چنان که گفته شد عمل انسان است، علّت این اطلاق علاوه از آنچه گفته شد آنست که: عرب با طیر و پرنده اگر از طرف چپ به راست می‌پرید فال نیک می‌زد و اگر از طرف راست به چپ می‌پرید فال بد می‌زد از اینرو به عمل طائر گفته‌اند سبب شومی یا مبارکی انسان است (از کشّاف ذیل آیه ٤٧ نمل).
مراد از «الزمناه» ملازم بودن عمل به انسان است، چنان ملازمتی که حتی در قلب زنگار می‌گذارد: کَلَّا بَلْ رانَ عَلی قُلُوبِهِمْ ما کانُوا یَکْسِبُونَ مطففین/ ١٤ به نظر المیزان: الزام در عنق برای آنست که عنق از اعضاء رئیسه است که انسان بدون آن و آن بدون انسان نمی‌شود باشد، به خلاف دست و پا، در این صورت آمدن «عنق» حکایت از عدم انفکاک می‌کند، به هر حال عملی که نتیجه‌اش سعادت یا شقاوت انسان است با خود او است.
منظور از «کتابا» ظاهرا همان طائر و عمل است یعنی: این اعمال فعلا مخفی و از نظر انسان پوشیده است و در قیامت کتابی برای او خارج می‌کنم که همان اعمال اوست و آن را باز شده و خوانا خواهد دید، از آیات دیگر معلوم می‌شود که این کتاب از نفس اعمال تشکیل خواهد یافت نه اینکه آمار اعمال در آن نوشته خواهد شد، در آیه دیگر می‌خوانیم که با دیدن آن کتاب