اصول فلسفه و روش رئاليسم - العلامة الطباطبائي - الصفحة ١٩ - مقدمه

مقاله پنجم پيدايش كثرت در علم- مقاله ششم ادراكات اعتباريه- مقاله هفتم مباحث وجود- مقاله هشتم امكان و وجوب جبر و اختيار- مقاله نهم علت و معلول- مقاله دهم امكان و فعليت حركت زمان- مقاله يازدهم حدوث و قدم تقدم تاخر معيت- مقاله دوازدهم وحدت و كثرت- مقاله سيزدهم ماهيت جوهر و عرض- مقاله چهاردهم خداى جهان و جهان الهيات در ضمن اين فصول و مقالات آراء بسيارى- از دانشمندان قديم و جديد چه الهى و چه مادى- مورد بحث و انتقاد قرار گرفته- و بعلت خاصى كه بعدا گفته خواهد شد- به ماديت جديد ماترياليسم ديالكتيك - بيشتر توجه شده و سعى شده است- كه تمام انحرافات اين مكتب بطور وضوح نمايانده شود- .

از زمانهاى قديم آراء و عقايد مادى- مربوط بنفى علت اولى يا نفى غايت يا نفى تجرد روح- در كتب فلسفه مطرح مى‌شود- ولى چيزى كه بحسب تاريخ مسلم است- اينست كه در ميان پيشينيان هيچگاه- يك مكتب مشخص مادى كه بكلى- منكر ما وراء الطبيعه باشد- و وجود را مساوى ماده بداند پديد نيامده است- و از زمانهاى بسيار قديم كه بحثهاى فلسفى وجود داشته- گفتگو از عالمى ماوراء عالم طبيعت در ميان بوده- و البته ترديدى نيست كه اين بحثها- ابتداء بسيار بسيط و ساده بوده- بعدها بتدريج منطقى‌تر و برهانى‌تر شده- و توسعه بيشترى پيدا كرده- .