اصول فلسفه و روش رئاليسم - العلامة الطباطبائي - الصفحة ١٦٨ - علم و معلوم ارزش معلومات
درخت هست- .
و روشن است كه علم تصديقى- بى علم تصورى صورت پذير نيست- اگر چه برخى از دانشمندان روان شناس- در كليت اين قضيه مناقشه كردهاند- ولى آنان تصور اجمالى را بحساب نياوردهاند- .
و نيز علم با تقسيم دومى منقسم مىشود به جزئى و كلى- چه اگر قابل انطباق- به بيشتر از يك واحد نبوده باشد جزئى است- مانند اين گرمى كه حس مىكنم و اين انسان كه مىبينم- اگر قابل انطباق به بيشتر از يك فرد بوده باشد كلى است- چون مفهوم انسان و مفهوم درخت- كه بهر انسان و درخت مفروض قابل انطباق هستند- .
علم كلى پس از تحقق علم بجزئيات- ميتواند تحقق پيدا كند- يعنى ما نمىتوانيم مثلا انسان كلى را تصور نمائيم- مگر اينكه قبلا افراد و جزئياتى چند- از انسان را تصور كرده باشيم- .
زيرا اگر چنانچه ما مىتوانستيم- كلى را بدون هيچگونه يگانگى- و رابطهاى با جزئيات خودش تصور كنيم- نسبت كلى مفروض بجزئيات خودش- و غير آنها متساوى بود- يعنى يا به همه چيز منطبق مىشد- يا به هيچ چيز منطبق نمىشد با اينكه ما مفهوم انسان را- مثلا پيوسته بجزئيات خودش تطبيق نموده- و بغير جزئيات خودش قابل انطباق نميدانيم- پس ناچار يكنوع رابطهاى ميان تصور انسان كلى- و تصور جزئيات انسان موجود بوده- و نسبت ميانشان ثابت و غير قابل تغيير مىباشد- .
و همين بيان را مىتوان ميان صورت خيالى- و صورت محسوسه جارى ساخت- (١)زيرا اگر چنانچه يكنوع يگانگى و رابطهاى- ميان صورت خيالى كه بدون توسيط حواس تصور مىكنيم- و ميان صورت (١)فرق بين صورت محسوسه و صورت متخيله- و صورت معقوله مفهوم كلى- در پاورقى صفحات ٨٨ ٨٩ با توضيح بيشترى گذشت