اصول فلسفه و روش رئاليسم - العلامة الطباطبائي - الصفحة ١٤ - مقدمه
مسئله نبود- در فلسفه اسلامى بالغ بر هفتصد مسئله شده است- و علاوه اصول و مبانى و طرق استدلال- حتى در مسائل اوليه يونان بكلى تغيير كرده- و مسائل فلسفه تقريبا خاصيت رياضى پيدا كرده- اين خصوصيت در فلسفه صدر المتالهين كاملا هويدا است- و بايد انصاف داد- كه در اين جهت تقدم با دانشمندان اسلامى است- اينها مطالبى است كه در ضمن اين سلسله مقالات- با اسناد و دلائل بر خواننده محترم روشن خواهد گشت مدتى است كه موج فلسفه اروپا به ايران هم رسيده- و كم و بيش رسالات فلسفى- از زبانهاى اروپائى به فارسى ترجمه شده است- و شايد اولين نشريه فلسفى جديد- بزبان فارسى ترجمه رساله گفتار دكارت است- كه در يك قرن پيش بوسيله كنت گوبينو - و دستيارى بعضى ترجمه شده- و البته بعدها هر چه بيشتر صيت علوم غربى پيچيد- نام علماء و فلاسفه غرب هم بيشتر بر سر زبانها افتاد- و بتدريج كتابها و رسالههاى بيشترى- بزبان فارسى منتشر شد- و عدهاى هم از طريق رسالات و مجلات عربى- از نظريات جديد آگاه مىشدند و با اينكه مدتى است- كه توجه علاقهمندان جلب شده است- كه عقايد و آراء جديد در فلسفه قديم وارد شود- و بين نظريات جديد و نظريات فلاسفه اسلامى- مقايسه شود متاسفانه تا كنون اين منظور عملى نگرديده- و از آن زمان تا كنون آنچه رسالات فلسفى نشر يافته- يا صرفا بسبك قدما بوده- و احيانا در مسائل مرتبط بطبيعيات و فلكيات هم- كه نظريات جديد بكلى مخالف آنها است- باز از سبك قديم پيروى شده و يا آنكه صرفا- جنبه نقل و ترجمه نظريات جديد را داشته است- .
و چونكه طريق تحقيق و سبك ورود و خروج- فلاسفه جديد با قدما اختلاف كلى دارد- و از طرف ديگر بيشتر مسائلى كه در فلسفه قديم-