در فرهنگ عمید فرموده: صادق؛ یعنی راستگو، و نیز به معنای راست، پیدا و آشکار. [١] صداق (به کسر صاد)؛ یعنی مهر و کابین زن، و صداقت (به فتح صاد و قاف)؛ یعنی دوستی از روی راستی و درستی. صدق (به کسر صاد)؛ یعنی راست، راستی و درستی، نقیض کذب، و صدقه (به فتح صاد، دال و قاف)؛ یعنی آنچه در راه خدا به بینوایان بدهند. صدقات، جمع آن است. صدیق (به فتح صاد و کسر دال)؛ یعنی یار و دوست، رفیق مهربان، و اصدقاء، جمع آن است، و صدیق (به کسر صاد و دال مشدّد)؛ یعنی مرد بسیار راستگو. صدیقه (به کسر صاد و دال مشدّد)؛ یعنی زن بسیار راستگو و لقب فاطمه زهرا علیها السّلام. [٢] مصادقه (به ضم میم و فتح دال)؛ یعنی با کسی دوستی کردن، از روی اخلاص با کسی دوست شدن. [٣] مصدق (به ضم میم و فتح صاد و کسر دال مشدد)؛ یعنی تصدیق‌کننده، باورکننده، و به فتح دال مشدّد؛ یعنی تصدیق شده.
مصدقه؛ یعنی صدق، راستی. مصداق (به کسر میم)؛ یعنی کسی یا چیزی که شاهد صدق و راست گفتن شخص باشد. [٤] ٣. صدق و صدقه در تفاسیر

شیخ طایفه، طوسی قدّس سرّه در تفسیر تبیان فی قوله تعالی: «لَیْسَ الْبِرَّ أَنْ تُوَلُّوا وُجُوهَکُمْ قِبَلَ الْمَشْرِقِ وَ الْمَغْرِبِ وَ لکِنَّ الْبِرَّ مَنْ آمَنَ بِاللَّهِ وَ الْیَوْمِ الْآخِرِ وَ الْمَلائِکَةِ وَ الْکِتابِ وَ النَّبِیِّینَ وَ آتَی الْمالَ عَلی حُبِّهِ ذَوِی الْقُرْبی وَ الْیَتامی وَ الْمَساکِینَ وَ ابْنَ السَّبِیلِ وَ السَّائِلِینَ وَ فِی الرِّقابِ وَ أَقامَ الصَّلاةَ وَ آتَی الزَّکاةَ وَ الْمُوفُونَ بِعَهْدِهِمْ إِذا عاهَدُوا وَ الصَّابِرِینَ فِی الْبَأْساءِ وَ الضَّرَّاءِ وَ حِینَ الْبَأْسِ أُولئِکَ الَّذِینَ صَدَقُوا وَ أُولئِکَ هُمُ الْمُتَّقُونَ» [٥]، فرموده: درباره شأن نزول این‌که: آیه هنگامی نازل گردید که قبله تغییر یافت و مردم در نسخ این فریضه بسیار سرگرم سخن شدند؛ آن‌چنان که گویی در طاعت خدای تعالی، جز توجّه با

[١]. فرهنگ عمید، ص ٧٩٤.
[٢]. همان، ص ٧٩٧- ٧٩٦.
[٣]. همان، ص ١٠٩٩.
[٤]. همان، ص ١١٠٠.
[٥]. بقره/ ١٧٧.