فرهنگ قرآن - امامی، عبد‌النبی - الصفحة ٥٥٩ - 4 صبر در تفاسیر روایی

می‌گردد، هرچند این سه نفر مصداق‌های روشن آن بودند. این نکته نیز قابل توجّه است که «آثم» مفهوم عامی دارد که «کفور» را نیز شامل می‌شود. بنابراین ذکر «کفور» از قبیل ذکر خاص بعد از عام، و برای تأکید است. [١] ٤. صبر در تفاسیر روایی‌

سید هاشم بحرانی و علامه شیخ عبد علی بن جمعه عروسی قدّس سرّه در دو تفسیر شریف: برهان و نور الثقلین، و علامه شیخ جلال الدین، عبد الرحمن سیوطی، در تفسیر در المنثور در ذیل آیات صبر، روایاتی را به شرح زیر نقل فرموده‌اند:
فی قوله تعالی: «الْآنَ خَفَّفَ اللَّهُ عَنْکُمْ وَ عَلِمَ أَنَّ فِیکُمْ ضَعْفاً فَإِنْ یَکُنْ مِنْکُمْ مِائَةٌ صابِرَةٌ یَغْلِبُوا مِائَتَیْنِ وَ إِنْ یَکُنْ مِنْکُمْ أَلْفٌ یَغْلِبُوا أَلْفَیْنِ بِإِذْنِ اللَّهِ وَ اللَّهُ مَعَ الصَّابِرِینَ» [٢]، روایاتی را ذکر نموده‌اند، از جمله:
١. علی بن ابراهیم فرموده: حکم در اول نبوت برای یاران پیامبر خدا صلّی اللّه علیه و آله این بود که بر یک فرد واجب است در برابر ده نفر به جنگ اقدام کند. پس اگر از آنان بگریزد، او از جبهه جنگ فرار کرده، و صد نفر در مقابل هزار نفر به جنگ و قتال بپردازد. پس از آنکه خدای تعالی دانست در آنان ضعفی هست که بر انجام این حکم قادر نیستند، لذا خدای تعالی نازل فرمود: «الْآنَ خَفَّفَ اللَّهُ عَنْکُمْ وَ عَلِمَ أَنَّ فِیکُمْ ضَعْفاً فَإِنْ یَکُنْ مِنْکُمْ مِائَةٌ صابِرَةٌ یَغْلِبُوا مِائَتَیْنِ.» پس خدای تعالی بر آنان واجب نمود که یک فرد از مؤمنین در مقابل دو نفر از کافران به جنگ بپردازد، پس در این صورت اگر آن یک نفر مؤمن از آن دو نفر کافر فرار کند، او از جبهه جنگ و سپاه فرار کرده، اما اگر کافران سه نفر باشند و او تنها باشد و فرار کند، گریز او فرار از جبهه و سپاه نخواهد بود. [٣]

---

[١]. تفسیر نمونه، ج ١٥، ص ٣٧٧- ٣٧٦.
[٢]. انفال/ ٦٦.
[٣]. برهان، ص ٤٠٢.