دیگر، طبیعی است اگر انسان انتظار و امید چیزی را دارد، باید خود را برای استقبال از آن آماده کند. آن کس که ادعا می‌کند: من انتظار چیزی دارم و اثری در عمل او نمایان نیست، در واقع، مدّعی دروغینی بیش نخواهد بود. به همین دلیل، در آیه فوق، «فَلْیَعْمَلْ عَمَلًا صالِحاً»، به صورت صیغه امر بیان شده، امری که لازمه رجاء، امید و انتظار لقای پروردگار است. در آخرین جمله، حقیقت عمل صالح را در یک بیان کوتاه، چنین بازگو می‌کند نباید کسی را در عبادت پروردگارش، شریک سازد: «وَ لا یُشْرِکْ بِعِبادَةِ رَبِّهِ أَحَداً»، و به تعبیر روشن‌تر، تا حقیقت خلوص و اخلاص در عمل نیاید، رنگ عمل صالح به خود نخواهد گرفت. انگیزه الهی و خدایی است که به عمل انسان عمق می‌دهد، نورانیت می‌بخشد، و جهت صحیح می‌دهد، و هنگامی که اخلاص از میان رفت، عمل بیشتر جنبه ظاهری پیدا می‌کند؛ به منافع شخصی گرایش می‌یابد، و عمق، اصالت و جهت صحیح خود را از دست می‌دهد. در حقیقت، این عمل صالحی که از انگیزه الهی و اخلاص سرچشمه گرفته و با آن آمیخته شده است، گذرنامه لقای پروردگار است، و همان گونه که سابقا اشاره کرده‌ایم: عمل صالح، آن‌چنان مفهوم وسیعی دارد که هر برنامه‌ای مفید و سازنده فردی و اجتماعی را در تمام زمینه‌های زندگی شامل می‌شود. [١]
نیز فی قوله تعالی: «لَقَدْ کانَ لَکُمْ فِی رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ لِمَنْ کانَ یَرْجُوا اللَّهَ وَ الْیَوْمَ الْآخِرَ وَ ذَکَرَ اللَّهَ کَثِیراً» [٢]، فرموده: برای شما، در زندگی رسول خدا صلّی اللّه علیه و آله و عملکرد او (در میدان احزاب)، سرمشق نیکویی بود، برای آنها که امید به رحمت خدا و روز رستاخیز دارند و خدا را بسیار یاد می‌کنند. بهترین الگو برای شما، نه تنها در این میدان که در تمام زندگی، شخص پیامبر صلّی اللّه علیه و آله است؛ روحیات عالی او، استقامت و شکیبایی او، هوشیاری و درایت و اخلاص و توجّه به خدا و تسلّط او بر حوادث، و زانو نزدن، در برابر سختی‌ها و مشکلات، هرکدام می‌تواند الگو و سرمشقی برای همه مسلمین باشد. این

[١]. تفسیر نمونه، ج ١٢، ص ٥٧٨- ٥٧٦.
[٢]. احزاب/ ٢١.