فرهنگ قرآن - امامی، عبد‌النبی - الصفحة ٥١ - 5 تدبّر در آیات خلوص

این‌که هیچ الهی به جز من یکتا نیست. پس ای بندگان من! مرا بپرستید و باید بداند هر کس از شما که با شهادت به لا اله الا اللّه، در حالی که نسبت به آن خالص است، مرا ملاقات کند، البته، او داخل در بهشت، دژ محکم من، خواهد شد، و هرکس داخل در دژ محکم من بشود، از عذاب در امان است. آنان گفتند: ای فرزند پیامبر خدا! و خلوص در شهادت به اللّه چیست؟ آن بزرگوار فرمود: طاعت خدای متعال و پیامبر او صلّی اللّه علیه و آله و ولایت اهل بیت او علیهم السّلام. [١]
٣. عبد بن حمید از سعید بن جبیر رضی اللّه عنه اخراج نمود که: مستحب است هنگامی که «لا اله الا اللّه» گفته می‌شود، به دنبال آن «الحمد للّه رب العالمین» گفته شود. پس از آن، این آیه را قرائت نمود: «هُوَ الْحَیُّ لا إِلهَ إِلَّا هُوَ فَادْعُوهُ مُخْلِصِینَ لَهُ الدِّینَ»، و اللّه اعلم. [٢] ٥. تدبّر در آیات خلوص‌

«کِتابٌ أَنْزَلْناهُ إِلَیْکَ مُبارَکٌ لِیَدَّبَّرُوا آیاتِهِ وَ لِیَتَذَکَّرَ أُولُوا الْأَلْبابِ.» [٣]
در بررسی آیات خلوص، به دو دسته آیات برمی‌خوریم. یک دسته از آیاتی که مراد از اخلاص در آنها خلوص مخلصین به فتح لام و به صیغه اسم مفعول است: این نوع از اخلاص، در خلوص پیامبران، محقّق است: قوله تعالی: «إِنَّهُ مِنْ عِبادِنَا الْمُخْلَصِینَ» [٤]، و قوله تعالی: «إِنَّهُ کانَ مُخْلَصاً وَ کانَ رَسُولًا نَبِیًّا» [٥]، این اخلاص در عمل پیامبران به ثبوت رسیده و در شخصیت آنان استقرار یافته است.
و دسته دیگری از آیات که مراد از اخلاص در آن، خلوص مخلصین به کسر لام و به صیغه اسم فاعل است. لزوم وصول به این نوع اخلاص، نتیجه امر خدای تعالی مبنی بر دعوت بندگان به خلوص است، و چون بنای آن بر اسم فاعل است؛ مخلص باید فعالیت و تلاش خود را در راستای وصول به آن، جهت دهد، و چون اخلاص نوع اوّل،

---

[١]. برهان، ص ٩٥٧.
[٢]. در المنثور، ج ٥، ص ٣٥٧.
[٣]. ص/ ٢٩.
[٤]. یوسف/ ٢٤.
[٥]. مریم/ ٥١.