بررسى مذاهب و فرق

بررسى مذاهب و فرق - علی نوری، علیرضا - الصفحة ٩٢

«اگر تكليف فراتر از توان امكان نداشته باشد محال است گفته شود: «رَبَّنا وَ لا تُحَمِّلْنا ما لا طاقَةَ لَنا بِهِ» پروردگارا! آنچه را كه توانش نداريم بر ما تحميل نفرما! در حالى كه خداوند آن‌را به‌عنوان دعاى بندگانش ذكر فرموده است.» «١» پاسخ: براى به دست آوردن معانى آيات بايد صدر و ذيل آنها مورد نظر قرار گيرد و جداسازى عبارات قرآن از همديگر، موجب انحراف از مقاصد واقعى قرآن مى‌گردد. و خداوند در صدر همان آيه فرموده: «لا يُكَلِّفُ اللَّهُ نَفْساً الَّا وُسْعَها» «٢» با توجه به آن، معناى آيه ياد شده اين است كه خدايا تكاليف شاق و وظايف سنگين بر ما قرار مده، گرچه از نظر عقلى قابل تحمل و عمل كردن باشد و يا اين‌كه منظور، «٣» درخواست رفع كيفر اعمال بد است. هواداران مكتب اشعرى‌ روزى كه ابوالحسن اشعرى مكتب كلامى خود را در برابر معتزله و اهل حديث تأسيس كرد پاسخگوى همه مسائل نبود، حتى برخى از آراى وى برهان كافى نداشت، ولى بعد از او، آنان كه مكتب كلامى وى را برگزيدند لباس نوى بر آن پوشاندند و به نشر و ترويج آن پرداختند. مجموع كارهايى كه درباره مكتب وى انجام دادند دو چيز بود: ١- افكار شيخ اشعرى را با براهين جديدى همراه ساخته و آن را به صورت مطلوب عرضه كردند. ٢- به اشكالاتى كه مخالفان اشعرى متوجه مكتب او كرده بودند، پاسخ گفتند. اين افراد سهم بزرگى در بقاى مكتب اشعرى دارند. كه به اسامى عده‌اى از آنها اشاره مى‌شود: ١- قاضى ابوبكر باقلانى- م ٤٠٣ ه- اهل بصره صاحب كتاب «التمهيد» كه در علم‌