انديشه‌ها، يك رشته مسائل كه غالبا ريشه در انديشه‌هاى غربى دارند، در محيط دانشگاه‌ها و مراكز علمى مطرح گرديد و گروهى را بر آن داشت كه در اين موارد به بحث و گفتگو بپردازند.

مؤسسه تعليماتى و تحقيقاتى امام صادق عليه السّلام كه مركز تخصصى كلام اسلامى حوزه علميه قم است، احساس مسئوليت كرد و اساتيد مؤسسه، اين نوع مسائل را به شيوه‌اى مطرح نموده، و رساله‌هايى در اين مباحث تنظيم كرده‌اند كه فهرست آن از نظر خوانندگان گرامى مى‌گذرد.

١. «هرمنوتيك» علم تفسير متون مقدس.

٢. «پلوراليسم» تعدّدگرايى.

٣. آزادى و دين‌سالارى.

٤. الهى يا عرفى شدن دين.

٥. ارتداد يا واپس‌گرايى دينى.

اينك، در اين رساله، بخش سوم كه همان آزادى و دين‌سالارى است از نظر خوانندگان گرامى مى‌گذرد. اميد است اين رساله‌هاى كوچك، چراغى فراراه علاقه‌مندان مسائل كلامى باشد.

جعفر سبحانى قم- مؤسسه امام صادق عليه السّلام ٢٧/ ٣/ ١٣٨٤ برابر ١١ جمادى الأولى ١٤٢٦