درمورد آینده روابط تجاری ایران و ترکیه گفت: «اگر ترکیه خواهان ادامه مناسبات تجاری به نحو احسن با ایران است بایستی به واردات نفت خود از ایران ادامه دهد، زیرا که کالاهای صادراتی ترکیه ازنظر مرغوبیت و قیمت، قابلرقابت با دیگر کشورهای صادرکننده نیست.»[١]

٢. درحالیکه استمرار افت به ای نفت سبب کاهش شدید ذخایر ارزی و احتمال بحران اقتصادی در عربستان سعودی و درنتیجه محدودشدن کمکهای مالی این کشور به عراق شده است، رژیم عراق برای غلبه بر تنگناهای اقتصادی، اقدام به چاپ اسکناس بدون پشتوانه کرد. ازسوی دیگر کاهش قیمت نفت موجب کاهش سرمایهگذاری درزمینه صنایع وابسته به نفت برخی کشورهای صنعتی شده است.

کمشدن درآمدهای نفتی عربستان سعودی موجب کاهش شدید ثروت این کشور، پایینآمدن ارزش ریال سعودی، خروج یکچهارم کارگران خارجی مقیم عربستان و به تعویقافتادن انتشار بودجه سال مالی ١٩٨٧ - ١٩٨٦ این کشور شده است. نشریه انگلیسیزبان کرسنت اینترنشنال دراین باره نوشته است: «ذخایر ارزی عربستان سعودی طی سه سال گذشته از حدود ١٨٠ میلیارد دلار به ٧٠ میلیارد دلار کاهش یافته است و باوجود تکذیبه ای مقامات عربستان، ذخایر نقدی این کشور ماهانه تقریباً یکمیلیاردونیم کاهش مییابد و درصورتیکه این نرخ کاهش ادامه یابد در اوایل دهه ١٩٩٠، تمامی ذخایر ارزی سعودیها از میان خواهد رفت.»

این نشریه افزوده است: «آنچه واقعاً برای اقتصاد عربستان فلجکننده بوده است تأمین مالی عراقی ها در جنگ با ایران است. برآوردهای مربوط به میزان کمکی که دولت ریاض تابه حال دراختیار عراق گذاشته، متفاوت است، اما برخی برآوردها میزان این کمک را ٧٠ میلیارد دلار ذکر میکند. دولت عربستان نقش خود را در کمک مالی به عراق در جنگ مخفی نگه میدارد، زیرا مردم عربستان از این بابت خشنود نیستند.»[٢] [٣]

درپی افت شدید قیمت نفت و کاهش کمکهای مالی عربستان سعودی و کویت، دولت عراق اقدام به چاپ اسکناس بدون پشتوانه کرد. نشریه العمل الاسلامی با اعلام این خبر نوشت: «بانکهای عراقی با بحران بیپولی مواجه شدهاند و نه تنها غالباً از نقدکردن چکها خودداری میکنند، بلکه مدتهاست که به چاپ پول بدون پشتوانه اقدام میکنند. درزمینه عدم نقدکردن

[١] ٧٣. سند شماره ٢٠٠٢٣٥ مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: نشریه گزارش روزانه، وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی، شماره ٢٣٥، ١٣/٢/١٣٦٥، ص١.

[٢] در ادامه گزارش نشریه کرسنت اینترنشنال آمده است: «کاهش کلی درآمد عربستان سعود یبر ٧ میلیون جمعیت این کشور نیز اثر گذاشته است. در ریاض و جده دو شهر بزرگ عربستان سعود ی ٤٠ درصد تمامی ساختما نهای تجار ی و مسکونی خالی است و مالکان آنها تنها با دادن تخفیفاتی تا میزان ٢٥ درصد می توانند ساختمان خود را برای کارهای اداری یا سکونت اجاره دهند. طی دو سال گذشته مشکلات خارج شدن شدید میزان نقدینگ یها موجب شده است دو هزار شرکت از صحنه تجارت کنار روند یا درخواست کمک اضطرار یکنند و درحال یکه رکود ادامه دارد انزجار از مخارج بیش از حد برخی از اعضا یپادشاهی درحال افزایش است. » [روزنامه جمهور یاسلامی، ١٠ / ٢/ ١٣٦٥ ، ص ١٠ ]

[٣] ٧٩. روزنامه جمهوری اسلامی، ١٠/٢/١٣٦٥، ص١٠.