درپی اجرای عملیات والفجر٨ در منطقه فاو و ٤٠ روز نبرد مداوم، خط پدافندی به دلیل شکل مارپیچی آن، وجود رخنه بین خط حد قرارگاهها و نیز انجامنشدن الحاق کامل آسیبپذیر باقی مانده بود. ازجمله رخنههای موجود رخنه حدود ٢ کیلومتری میان قرارگاههای عملکننده در منطقه پدافندی کارخانه نمک بود که این شکاف روی جاده شنی، بزرگ و امکان نفوذ همواره متصور بود. از سویی به دلیل کمبود نیروی خودی، پاکسازی نیروهای عراقی و ترمیم رخنههای موجود در منطقه انجام نشد و از سوی دیگر دشمن نیز در همین محور به علت نداشتن عقبه و استحکامات مناسب، آسیبپذیری بیشتری داشت. به طوریکه جادههای مواصلاتی آنان زیر آتش بود. به همیندلیل علاوه بر تحمل تلفات شدید، ارتش عراق قادر به تدارکات مطلوب نیز نبود. این وضعیت برای نیروهای عراقی چه ازلحاظ رزمی و چه ازلحاظ روحی بسیار شکننده بود. بنابراین فرماندهان عراقی برای غلبه بر این معضل در ٣١/١/١٣٦٥ از روی جاده شنی جنوب کارخانه نمک تهاجم سنگینی را با شلیک گلولههای شیمیایی در دو محور جاده امالقصر و کارخانه نمک آغاز کردند، اما واکنش به موقع نیروهای کمین لشکر٢٧ محمدرسولالله(ص)، اقدامات مؤثر توپخانه و ادوات و همچنین حضور سریع نیروهای کمکی از لشکر فجر موجب شد دشمن پس از دو ساعت جنگ شدید با تحمل تلفات سنگین و با به جاگذاشتن ٣٠٠ الی ٤٠٠ جنازه عقب نشینی کند. درضمن ١٢ نفر ازجمله فرمانده گردان٣ از تیپ٩٦ عراق، به اتفاق ١١ سرباز و درجهدار به اسارت درآمدند.

برای حل کامل معضل خط پدافندی لازم بود نیروهای خودی با اجرای عملیاتی قابل توجه، وضعیت ناپایدار خط پدافندی را به وضعیتی مطمئن و باثبات برسانند ضمن آنکه ترمیم خط پدافندی خودی، منجر به آزادسازی نیروی قابل توجهی از این جبهه می شد تا امید دشمن برای بازپسگیری آن قطع شود که این مهم با عملیات در محور کارخانه نمک و جاده فاو - بصره و با هدف تأمین مربع گوشه شرقی کارخانه نمک و عقبراندن قوای دشمن از روی جاده استراتژیک تا مقابل زاویه شمالی این مربع (روی جاده خاکی) در ٨/٢/١٣٦٥، حاصل شد.

سازمان رزم و شرح عملیات نیروهای خودی در کارخانه نمک در ٨/٢/١٣٦٥:

برای اجرای عملیات در این منطقه مقرر شد در جناح راست، قرارگاه کربلا با استعداد لشکرهای٨ نجف و ٢٥ کربلا و در جناح چپ، قرارگاه نجف با ٣ یگان (لشکر١٤ امام حسین(ع)، لشکر٣١ عاشورا و تیپ٣٢ انصارالحسین(ع)) در محورهای تعیین شده وارد عمل شوند.

عملیات در ساعت ٢١ مورخ ٨/٢/١٣٦٥، آغاز و در طول شب و روز اول، کلیه اهداف تأمین شد و امر الحاق میان یگانها و بین دو قرارگاه در روی جاده شنی و ضلع جنوب شرقی مربعی صورت گرفت. عملیات فقط در روی جاده فاو - بصره ناقص ماند که در شب دوم، دوباره اجرا و کامل شد.

از حوادث مهم این عملیات در شب اول، اقدام دشمن به شلیک گلولههای توپ شیمیایی بود که تأثیری در نتیجه کار نداشت.

همچنین نیروهای لشکر٨ نجف، در دو شب عملیات خود توانستند با فریب دشمن، تلفات زیادی را به نیروهای عراقی وارد و تعدادی از آنان را اسیر کنند. شب اول، پس از استقرار در نقاط موردنظر، آتش سبک اجرا کردند و تعدادی از نیروهای دشمن، برای خاموشکردن این آتش، وارد معرکه شدند و سپس نیروهای مستقر در کمینگاه، آنها را محاصره و منهدم کردند. در شب دوم نیز با یک عقب نشینی تاکتیکی در یک محور، نیروهای دشمن به دام رزمندگان مستقر در مناطق تعیین شده، افتاده و متحمل تلفات بسیاری شدند.

نتایج و دستاوردهای کلی عملیات:

١. تصرف قسمت اعظم اهداف بجز گوشه شمالی مربعی در جناح راست لشکر٨ نجف.

٢. آزادشدن بخش عمدهای از نیروها و یگانهای درگیر سپاه در منطقه.

٣. احیای روحیه تهاجمی در بین نیروهای خودی و امیدواری به توانایی اجرای تک موفق.

٤. انهدام وسیع نیروهای دشمن و عقبراندن آنها به موضع دفاعی و سلب روحیه و توان آفندی آنان.[١]

[١] ٩٩. مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، جنگ در سال ١٣٦٥ (کارنامه یکساله سپاه)، تهران: سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، ١٣٦٧، صص ٤٩ - ٢٨.