روزشمار جنگ ایران و عراق - مرکز اسناد و تحقیقات سپاه - الصفحة ٣٠١ - روزشمار جنگ شنبه /٢٠ اردیبهشت ١٣٦٥ / ٣٠ شعبان ١٤٠٦ /١٠ مه ١٩٨٦
ضمیمه گزارش٢٤٢: تحولات جبهه ها و بررسی اقدامات، توان و مقاصد دشمن در مناطق مختلف
درپی تحرکات اخیر ارتش عراق در مناطق مختلف و حمله به برخی خطوط پدافندی نیروهای خودی، واحد اطلاعات نیروی زمینی سپاه پاسداران در گزارشی تحلیلی و مشروح، به تحولات جبهه ها پس از عملیات والفجر٨ پرداخته است. در این گزارش کوشش شده با بررسی عمیق اقدامات، توان و مقاصد دشمن در جبهه های نبرد، نتیجهای منطقی برای جهتدادن به اقدامات خودی حاصل شود. در بخشی از این گزارش آمده است:
١. پس از آغاز عملیات ظفرمند والفجر٨ و تصرف شهر فاو، ارتش عراق تا قریب یکماه بعد از عملیات، تمام توان خود را برای بازپسگیری منطقه عمومی فاو متمرکز کرد و درپی این اقدامات بود که حدود ٦٥ درصد از یگانهای سازمانی این ارتش (٨ لشکر از ١٣ لشکر سازمانی) با نیروهای خودی درگیر شدند، اما بجز انهدام سازمان یگانها، تلفات نیرو و ازدستدادن تجهیزات نتیجهای نگرفتند. طبق اطلاعات رسیده و اظهارات اسیران و پناهندگان، تلفات انسانی ارتش عراق در این عملیات در طول جنگ بیسابقه بوده است.
منطقه عملیاتی والفجر٨ به دلیل ارزش راهبردی، کماکان هدفی مهم در برنامههای نظامی ارتش عراق است. به همین لحاظ دشمن این منطقه را از یگانهای سازمانی خالی نکرده و هماکنون لشکرهای سازمانی ٢ پیاده، ٧ پیاده و ٥ مکانیزه در خط مقدم و ٤ لشکر سازمانی دیگر (٥٥ درصد یگانهای سازمانی) در احتیاط این منطقه استقرار دارند. اکثر یگانهای ضربه دیده عراق در عملیات والفجر٨ حداکثر تا یک ماه دیگر بازسازی خواهند شد.
٢. ارتش عراق کلیه تکهای محدود خود را در جبهه های غرب، میانی و جنوب با به کارگیری یگانهای احتیاط یا سپاه همان منطقه اجرا کرده است. در تک به منطقه فکه دشمن از لشکر١ مکانیزه و لشکر١٠ زرهی استفاده کرد که لشکر١ قبل از تک در خط مستقر و لشکر١٠ نیز احتیاط سپاه چهارم بود. با دقت در اطلاعات تکهای دشمن و یگانهای مستقر در منطقه عمومی سپاه هفتم (منطقه اروندرود) میتوان نتیجه گرفت که دشمن بدون آنکه ترکیب نیروهای مستقر در والفجر٨ را تغییر دهد با کمترین توان ممکن تکهای محدودی در جبهه های مختلف انجام داده و به موفقیتهایی نیز رسیده است.
دشمن کماکان ٥٥ درصد یگانهای سازمانی خود را در کل منطقه سپاه هفتم به صورت احتیاط دور و نزدیک و در خط حفظ کرده است. (لشکرهای ٧ پیاده، ٢ پیاده کوهستانی و ٥ مکانیزه در خط مقدم و لشکرهای ٦ و ٣ زرهی و گارد ریاست جمهوری در احتیاط دور و نزدیک مستقرند.)
٣. پس از گذشت مدتی از آغاز عملیات والفجر٨ و آرامشدن نسبی خطوط تماس، با توجه به اهمیت منطقه جنوب به خصوص از چزابه تا دریاچه نمک، دشمن اقدام به گسترش یگانهای سازمانی خود از العماره تا منطقه والفجر٨ کرد.
درحالحاضر در منطقه جزیره جنوبی تا قلعهصالح (سپاه ششم) دو تیپ ٦٥ و ٦٨ نیروی مخصوص و یک تیپ از لشکر گارد ریاست جمهوری و لشکر١٢ زرهی به صورت احتیاط، به علاوه لشکرهای پدافندی در خط وجود دارند. در منطقه عمومی فاو (سپاه هفتم) لشکرهای ٣ و ٦ زرهی و چهار تیپ از لشکر گارد ریاست جمهوری به صورت احتیاط، به علاوه لشکر٢ پیاده کوهستانی و لشکر٧ پیاده و لشکر٥ مکانیزه در خط حضور دارند.
در منطقه شرق بصره (سپاه سوم) نیز علاوه بر ترکیب قبلی، لشکرهای ٨ پیاده و ١١ پیاده در حوالی دیر درحال بازسازی هستند و به احتمال زیاد به تدریج برای پدافند از شلمچه تا زید به خطوط قبلی خود خواهند رفت.
به طورکلی از یگانهای سازمانی، لشکرهای ٨ و ١١ پیاده به تازگی برای بازسازی خطوط درگیری منطقه والفجر٨ آزاد شدهاند و لشکرهای ١ مکانیزه و ١٠ زرهی در عملیات فکه و پیچ انگیزه شرکت داشتهاند و لشکرهای ٥ مکانیزه و ٧ پیاده و ٢ پیاده کوهستانی در خطوط پدافندی دریاچه نمک تا اروندرود مستقر هستند. بقیه یگانهای سازمانی ارتش عراق ضمن گذراندن مراحل بازسازی، آماده به کار در مناطق مختلف میباشند.
تأکید بر یگانهای ارتش عراق به آن معنا نیست که بقیه لشکرهای عراق قادر به تحرکی نیستند، بلکه در اینجا بیشتر بحث درباره محور تکهای اصلی و عمده عراق است که حتماً باید با شرکت یگانهای سازمانی صورت گیرد و بقیه لشکرها توانایی اجرای تکهای محدود را ندارند.