ترکیه با امضای این قرارداد، درجهت خرید نفت ارزانقیمت، گام مثبت دیگری برداشت. به درازا کشیدهشدن مذاکرات برای امضای قرارداد با ایران، که در واردات و صادرات ترکیه سهم بسزایی دارد، مسائلی را ایجاد کرده و تا رسیدن به مرحله تازه توافق، خرید نفت از ایران متوقف شده بود. صادرات سال جاری نیز به واسطه خرید نفت در سال گذشته، درارتباطبا دریافت بدهی ٤٠٠ میلیون دلاری صورت گرفت. ایران با صدور ٦ میلیون تن نفت به ترکیه در صدر کشورهای صادرکننده نفت به ترکیه قرار دارد.[١]

١. کاهش درآمدهای نفتی ایران و عراق احتمالاً موجب نابودی عراق یا تغییر مسیر جنگ خواهد شد.

نشریه امریکایی شیکاگو تریبیون در بررسی آثار کاهش قیمت نفت بر اقتصاد عراق و ایران و تأثیر آن بر سرنوشت جنگ نوشته است: «جنگ هزینه دارد و سقوط قیمتهای نفت از ماه نوامبر پرداخت [هزینه های جنگ] را برای ایران و عراق دشوار ساخته است. اما عراق احتمالاً باید بیشتر نگران باشد، زیرا با تکنولوژی گرانی میجنگد درحالیکه ایران از جان انسانها مایه میگذارد. ... سقوط شدید قیمتهای نفت به اندازه کافی برای ایران جدی است، زیرا بیش از ٩٠ درصد ارز خارجیاش را از محل درآمدهای نفتی تأمین میکند. تهران پیش بینی میکرد که در سال مالی گذشته ٥/١٩ میلیارد دلار به دست خواهد آورد، اما درآمد واقعیاش تنها ١٢ میلیارد دلار بود. امسال ممکن است ٥ میلیارد دلار به دست آورد.

بیلان وارداتی ایران در سال گذشته ٥ میلیارد دلار بود، ٣ میلیارد دلار برای مواد غذایی اساسی و ٧٥٠ میلیون دلار برای دارو به مصرف رسید. اگر قرار باشد درآمد ایران به نصف کاهش یابد، سوءتغذیه و کمغذایی در شهرها، مرگهای ناشیاز کمبودها در بیمارستانها و کمبود شدید اسلحه و مهمات را در جبهه موجب خواهد شد.»

به گزارش شیکاگو تریبیون، عراق به اندازه ایران نفت صادر کرده و کمکهای زیادی از کشورهای عرب در جنوب خلیج فارس دریافت کرده است. بااینحال، برای عراق نیز کاهش قیمتها به مفهوم ازدسترفتن درآمد است زیرا مقدار بسیاری از درآمدش را از دست داده و همسایگان عرب صدام حسین نیز دیگر پول اضافی ندارند که به او کمک کنند. این نشریه افزود: «حداقل سه تا شش ماه طول خواهد کشید تا سقوط درآمدهای نفتی کمبودهای جدی و شدیدی را در اسلحه و مهمات در جبهه ها به وجود آورد، اما در آن مرحله رژیم عراق با خطر مرگباری روبه رو خواهد بود. درحقیقت ممکن است در مسیر نابودی قرار گیرد مگر آنکه امریکا و شوروی به نجاتش برخیزند.» نشریه مذکور در ادامه به وجه تمایز ارزی ایران و عراق پرداخته و مینویسد: «[... اما در ایران] حتی اگر منابع ارزی خارجی کشورشان به طور کامل خشک شود، آنها به راستی به شعارشان "جنگ، جنگ تا پیروزی" ادامه میدهند و جوانان داوطلب شهادت، هنوز برای پیوستن به پاسداران انقلاب جمع خواهند شد و خود را به خطوط عراقی ها خواهند زد.»[٢]

[١] ٢٤. اداره کل مطبوعات و رسانه های خارجی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، نشریه بررسی مطبوعات جهان، شماره ١١٣٨، ٧/٤/١٣٦٥، صص ٢٠ و ٢١، روزنامه ملیت (چاپ ترکیه)، ١٦ مه ١٩٨٦ (٢٦/٢/١٣٦٥).

[٢] ٢٥. اداره کل مطبوعات و رسانه های خارجی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، نشریه بررسی مطبوعات جهان، شماره ١١٢٧، ١٧/٣/١٣٦٥، صص ١٤ - ١١، نشریه شیکاگوتریبیون (چاپ امریکا)، ١٦ مه ١٩٨٦ (٢٦/٢/١٣٦٥).