روزشمار جنگ ایران و عراق - مرکز اسناد و تحقیقات سپاه - الصفحة ٤٨ - روزشمار جنگ چهارشنبه / ١٠ اردیبهشت ١٣٦٥ / ٢٠ شعبان ١٤٠٦ /٣٠ آوریل ١٩٨٦
راوی مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ افزوده است: «روز گذشته نیز ازطرف دشمن سکوت رادیویی [بیسیمی] برقرار شد و این اقدام موجب شد تا احتمال تک دشمن تا حدودی به یقین تبدیل شود.»[١]
امروز ساعت ٦ صبح، پیش از آنکه یگانهای خودی اقدام مؤثر و بازدارندهای انجام دهند، لشکرهای ١ مکانیزه و ١٠ زرهی ارتش عراق به منطقه فکه حمله کردند.[٢]
واحدهای توپخانه ارتش عراق قبل از تهاجم به مدت یک ساعت آتش تهیه سنگین اجرا کردند. سپس یگانهای مهاجم از مواضع خود (در ٥ کیلومتری خط مقدم نیروهای خودی) حرکت کردند و از سه محور در جبهه ای به طول تقریبی ٢٥ کیلومتر به خاکریز نیروهای خودی هجوم آوردند و به دلیل پدافند ضعیف، در مدتی کوتاه، مواضع خودی را به راحتی درهم شکسته و خاکریزهای خط مقدم را تصرف کردند.[٣] [٤]
پس از سقوط اولین خاکریزها، بقیه نیروهایی که مسئول دفاع و حفظ منطقه بودند، عقب نشینی کردند و درنتیجه قوای مهاجم ضمن پیشروی با افزایش حجم آتش، خطوط دوم و سوم را تصرف کردند و تا ساعت ١١ پیشازظهر درحالیکه بسیاری از تجهیزات و خودروهای نیروهای پدافندی در منطقه به جا مانده بود، خود را به مقر یکی از گردانها رساندند و ضمن اشغال مقر فرماندهی گردان، همه امکانات و تجهیزات را غارت کردند.[٥]
غافلگیری نیروهای خود یو سرعت عمل دشمن موجب شد نیروهای خط مقدم و فرمانده گردان ها که ٣ کیلومتر از هم فاصله داشتند، همزمان عقب نشینی کردند. [٦]
ازجمله دلایل اصلی عقب نشینی نیروهای پدافندکننده ضعیفبودن خط پدافندی، ضعف روحیه رزمی در برخی گردانها، نداشتن احتیاط و جدینگرفتن فعالیتهای آمادگی دشمن بود.
این وضعیت نامناسب و سقوط خطوط پدافندی در جبهه های دیگر که در عملیاتهای دفاع متحرک عراق به دست دشمن افتاده بود موجب نگرانی شدید سایر فرماندهان جنگ شد.[٧]
بنابر اظهارات امروز فرمانده لشکر١٦ زرهی قزوین و منابع دیگر، در حمله دشمن به محور فکه،
[١] ١. سند شماره ٦٥٤/گ مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: تک عراق به فکه، پیچ انگیزه و شرهانی، محسن رخصتطلب، اردیبهشت ١٣٦٥، ص٣.
[٢] ٢. سند شماره ١٣٦٥١ مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبه ای قرارگاه عملیاتی خاتمالانبیا(ص) (واحد اطلاعات)، شماره ١١، ١٠/٢/١٣٦٥، ص١.
[٣] کی گردان از ژاندارمری و دو گردان قدس )از گردا نهای پدافندی ارتش(، تحت امر لشکر ١٦ زرهی قزوین بودند. گفتنی است از حدود ٧ یک لومتری غرب فکه تا جنگل امقر در جنوب ارتفاعات میشداغ، زمین منطقه رملی است که برای ادوات زرهی و مکانیزه قابل تردد نبود.
[٤] ٣. سند شماره ٦٥٤/گ مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، ص٣؛ و - سند شماره ٢٣٤١٩ مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: بررسی کوتاه تک دشمن در منطقه عمومی فکه، واحد اطلاعات قرارگاه کربلا، ١٠/٢/١٣٦٥، ص١.
[٥] ٤. سند شماره ١٣٦٠١ مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش تک دشمن در منطقه فکه، واحد اطلاعات و عملیات نیروی زمینی سپاه، ١٠/٢/١٣٦٥.
[٦] ٥. سند شماره ٢٣٤١٩ مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، ص١.
[٧] باتوج هبه محورهای حمله ارتش عراق به منطقه فکه ب هنظر می رسید ک ه نیروهای عراقی قصد داشتند ضمن گرفتن جناح از نیروهای خودی در فکه، عملیات اصلی را از محور بجلیه شروع کرده و پس از تصرف پ لهای چم سری و چمهندی ادامه ت کداده و ضمن تصرف س هراهی شرهانی ازطریق جاده نهرعنبر، سلسله ارتفاعات جبال حمرین را دور زده و درنهایت به رودخانه میمه بچسبند؛ درای نصورت آنها قادر می شدند ارتفاعات سرکوب منطقه )از قبیل ارتفاعات ١٧٥ ، ١٨١ ، ٢٩٠ و ٤٠٠ ( را که همگی بر جاده آسفالت مهران - دهلران دید دارند تصرف ک نند و حدود دو لشکر نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی را به محاصره درآورند. [سند شماره ٦٥٤ /گ مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: تکعراق به فکه، پی چانگیزه و شرهانی، گزارش راوی قرارگاه نجف ٢، علی مژدهی، اردیبهشت ١٣٦٥ ، صص ٣ و ٨]