را که راه آبی منتهی به تنها بندر باقیمانده عراق یعنی امالقصر است، در کنترل خود داشته باشد. ازاینرو عراق باید شبه جزیره فاو را به هر نحو ممکن پس بگیرد، ولی نیروهای عراقی تا این تاریخ نتوانستهاند در مقابل مواضع ایران پیشروی کنند یا از ارسال تدارکات و اعزام نیروهای تازهنفس ایران جلوگیری کنند. حتی تلاش فرماندهان عراقی به رغم به کارگیری نیروهای استراتژیک احتیاط ویژه خود یعنی لشکر گارد انقلابی [ریاست جمهوری] ناکام مانده است. برخی ناظران معتقدند موفقیت ایران در فاو که در آغاز تهاجم، به پیشروی محدود امید داشت، نشان داد این کشور مهارت و امکانات لازم برای استفاده از فرصتهای غیرقابل پیش بینی را دارد. بعضی دیگر بر این عقیدهاند که تهاجم ایران بسیار با دقت انتخاب، نقشهریزی و پیاده شد، ضمن آنکه اجرای حملات دیگری در منطقه سلیمانیه دور از انتظار نیست که دراینصورت و به احتمال زیاد نیروهای عراقی را بیشازپیش به گسترش مجبور و آنها را تضعیف خواهند کرد.»

باب الیوت با مقایسه این دو نظریه یادآور شد: «گرچه این دو نظر متفاوتاند، ولی در یک فرض مشترک هستند که نیروهای ایران از مهارت بیشتری در فنون نظامی برخوردارند.» الیوت همچنین تمهیدات تاکتیکی عراق را که برپایه تمرکز بر قدرت آتش و تشدید حملات هوایی بود بیثمر دانست و افزود: «عراق برای جبران کمبود نیروی انسانی خود در این جنگ، به سیستمی از مواضع دفاعی مستحکم با حمایت قدرت آتش متمرکز برای متلاشیکردن نیروهای ایران متوسل شد، اما از آنجا که عراق نیروی پیاده پرتحرک و پرقدرتی ندارد، نمیتواند کاری از پیش ببرد و به نظر میرسد فرماندهان عراقی انعطاف و ابتکار لازم را که در استفاده از چنین نیرویی حیاتی است، ندارند.»

به عقیده این کارشناس، عراق گرچه از نیروی هوایی برتری نسبت به ایران برای حمله به شهرها، مراکز اقتصادی، تأسیسات نفتی و کشتیها برخوردار است، اما ناپیوستگی این حملات از یکسو و دقیقنبودن هدفگیریها از سوی دیگر موجب شده است تأثیر حملات حتی اگر ازنظر تاکتیکی، ایران را دچار مشکلاتی کرده باشد، ازنظر راهبردی چندان بااهمیت تلقی نگردد. باب الیوت با ارزیابی نتایج حملات اخیر نیروهای ایرانی و تصرف اراضی جدید، ولی محدود به دست آنان گفت: «ایران برای اولینبار حملات خود را علیه نقاط ضعف عراق متمرکز کرده و با یک سلسله پیروزیهای محدود و ناحیهای احتمالاً صفآرایی دفاعی عراق را تضعیف خواهد کرد. علاوه براین، ایران با این پیروزیهای محدود، به موقعیت خود در مذاکرات آینده قدرت خواهد بخشید. البته پیروزی [نهایی] ایران هنوز نزدیک نیست، اما امکان آن به طور روزافزون در سراسر منطقه مایه نگرانی است.»[١]

٢. نشریه یونایتد آفریکا (چاپ آلمانغربی) در مقالهای به تحلیل گسترش جنگ ایران و عراق در منطقه خلیج فارس، تسلیح عراق به سلاحهای شیمیایی، به حاشیهرفتن قوانین جنگ و نحوه رفتار رسانه ها با پدیده جنگ پرداخت.

[١] ٨٤. واحد مرکزی خبر صداوسیمای جمهوری اسلامی ایران، بولتن رادیوهای بیگانه، ١١/٢/١٣٦٥، صص ٣ و ٤، رادیو بیبیسی، ١٠/٢/١٣٦٥؛ و - اداره کل مطبوعات و رسانه های خارجی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، نشریه بررسی مطبوعات جهان، شماره ١١١٢، ٢٨/٢/١٣٦٥، صص ٢٠ و ٢١، مجله صوتالبلاد (چاپ قبرس)، ٣٠ آوریل ١٩٨٦.