پنج رساله - ابن سينا - الصفحة ١٦ - پيشگفتار مهدى محقق

دوستان گرامى ما كه خود پزشك بودند و به تاريخ پزشكى مى‌پرداختند، از جمله مرحوم دكتر محمود نجم‌آبادى در تاريخ طبّ ايران و دكتر حسن تاج‌بخش در تاريخ دامپزشكى و پزشكى ايران هر يك به سهم خود به تحليل محتوايى كتاب قانون پرداخته و مميّزات و نوآورى آن را به تفصيل بيان داشته‌اند كه كوشش آنان مأجور باد. دانشمندان غربى همچون ادوارد براون و الگودواولمان و ديتريش نيز فصلى از كتابهاى خود را كه در تاريخ طبّ اسلامى نگاشته‌اند؛ اختصاص به ابن سينا و بيان برجستگى‌هاى علمى كتاب قانون داده‌اند.

كتاب قانون در قرن دوازدهم ميلادى به وسيله جرارد كرمونانى به فرمان اسقف اعظم تولد و (طليطله) به زبان لاتين ترجمه شد و در سال ١٤٨٦ در ونيز ايتاليا براى نخستين بار و سپس در رم در سال ١٥٩٣ چاپ شد و در دست دانشمندان اروپايى قرار گرفت و به زودى جزو كتابهاى درسى در دانشگاه‌هاى سن‌لوى و مونپوليه فرانسه و لايپزيك و توبينگن آلمان و لوون بلژيك براى چند قرن در دست استادان و دانشجويان پزشكى مى‌گشت.

ترجمه روسى كتاب در طى سال‌هاى ١٩٥٤- ١٩٦٠ م در تاشكند چاپ و منتشر گشت و ترجمه فارسى آن كه به وسيله مرحوم عبد الرحمن شرفكندى صورت گرفت، به وسيله انتشارات سروش در هفت مجلّد در سال ١٣٦٣ چاپ شد و در دسترس اهل علم قرار گرفت.

متن عربى كتاب قانون در سال ١٣٩٥ ه ق در تهران و در سال ١٣٩٤ ه ق در مطبعه بولاق مصر و در سال ١٣٢٤ ه ق در چاپخانه نامى در لكنهو هند چاپ شد. مرحوم حكيم عبد الحميد مؤسّس و رئيس دانشگاه همدرد و رئيس مؤسّسه تاريخ طبّ و پژوهشهاى طبّى در سال ١٩٨١ قانون را در پنج مجلّد منتشر ساخت و در آن نسخه‌اى را كه در كتابخانه اياصوفيه موجود است و در سال ٦١٨ هجرى از روى نسخه‌اى به خط مؤلّف نوشته شده، اصل قرار داد و با چهار نسخه چاپى موجود مقابله كرد و اين بهترين چاپ قانون به شمار مى‌آيد، هر چند كه پس از آن در سال ١٤٠٨/ ١٩٨٧ چاپى در چهار مجلد به وسيله مؤسّسه عزّ الدين در بيروت منتشر شد كه مزيّت آن به اين‌