٦- شرح الكلّيّات من كتاب القانون، ابن القف كركى متوفى ٦٨٥ ق. [١] مهمترين شرح‌هاى قانون همان بوده كه قطب الدّين شيرازى در دسترس داشته و آن عبارت بود از شرح ابن جميع متوفى ٥٩٤ و فخر رازى متوفى ٦٠٦ و سامرى متوفى ٦٨١ و ابن نفيس متوفى ٦٨٧.

در شبه قاره هند و پاكستان كتاب قانون مورد پذيرش پزشكان و داروشناسان قرار گرفت و شروح و حواشى و تعليقاتى بر آن نگاشته گرديد كه پروفسور ظلّ الرّحمن همه آنها را در طى كتابى كه ترجمه فارسى آن در كنگره همدان به وسيله انجمن آثار و مفاخر فرهنگى عرضه مى‌گردد، ياد كرده است.

از مهمترين شرح‌هايى كه در شبه قاره هندوستان مورد توجه و عنايت قرار گرفته، شرح كلّيّات قانون محمد بن محمود آملى است كه همراه با شرح حكيم على گيلانى كه جزء اول آن به صورت سنگى به وسيله چاپخانه كاشى رام در لاهور چاپ شده است.

مؤلّف كتاب در آغاز اشاره به اهمّيّت كتاب قانون مى‌كند و پس از ياد كردن از شرح‌هاى امام فخر رازى و افضل الدين خونجى و ابن نفيس قرشى، شرح قطب الدّين شيرازى را بدين گونه توصيف مى‌نمايد: «اجتمع عنده ممّا يتعلّق بكلّ الكتاب ما لم يجتمع عند أحد من الأصحاب، و اشتغل ببسطه و حلّه و سعى فى استخراج لبّه من قشره. و الحقّ انّه- رحمه اللّه- قيّد ما كان مرسلا و فصّل ما كان مجملا و حلّ ما وجده ملغزا و بسط ما ظنّه موجزا و بالغ فى ردّ الاعتراضات و سدّ أبواب المعارضات» از ابن سينا كتابهاى فراوانى در پزشكى باقى مانده كه براى آشنايى و دسترسى به آنها

[١] . مختصر تاريخ الطّبّ العربى، ج ١، ص ٥٥٩.