نمودن از قواى باطنه است، و آميخته گردانيدن صورتهاى قواى باطنيّه و معانى آن، و حركت دادن همان قواست بچندين حركات نوع نوع كه بحسب همان حركات مستعدّ قبول فيوضات گردد. و تمامى اينها عباراتى است كه صدور ازين قول مى‌يابند، جهت همان مبادى صادر ميشوند.

پس نفس درين درجه قبول عبادت مى‌كند [١]. و همان مبادى عبارت از مبدأ فيوضات است، جلّ شأنه. زيرا مقرّر است مبادى را در هنگام تلبّس بيكى ازين حالات اسمى جداگانه حاصل است. پس در هنگام كه تكوّن مزاج مى‌نمايند او را «ربّ» ميخوانند. و در هنگامى كه فيوضات وافره بنفس ميرسانند ملكش ميگويند. و در هنگامى كه نفس را بخود متشوّق ميسازد، و ميخواهد او را بمبدإ اتصال دهد آلهش مى‌نامند، و درين مقام درجات اصناف تعلّقهاى ميانه مبادى و نفوس‌ [٢] بواهب صور و مدبّر امور واقعه در زير كره فلك قمر ميرسد؛ يفعل ما يشاء و يحكم ما يريد.

و در هنگامى كه كيفيّات استعاذه را بمبدإ اوّل در سوره فلق بيان فرمودند، و آن تبيين عبارت از مبدأ وجود كه تعبير از آن بانفلاق صدور يافت‌ [٣]، و ايضا در آن سوره نيز بيان كيفيّت شرّ مشروح شد، درين سوره نيز بيان كيفيّت استعاذه بمبدإ قريب كه وهّاب صورند و مبدأ ارواح و اجسام در زير كره قمر، و بيان درجات آن، صدور يافت.

[١] در اصل: مى‌كنند.

[٢] متن عربى: «درجات اصناف التعلّقات بين المبادى و النفوس» جامع البدائع، ص ٣١

[٣] اصل عربى اينست: «و لما تبين كيفية الاستعاذة بالمبدإ الاول فى السورة الاولى، و هو مبدأ الانفلاق اى المبدأ للوجود .. ففى هذه السورة بيّن كيفيّة الاستعاذة بالمبدإ القريب ..». جامع البدائع، ص ٣١