در واقع ريشه‌هاى شخصيّت امام زين العابدين عليه السلام در افق معرفت او به‌خداوند، ويقين او به قيامت، و آگاهى‌اش به سرعت گذرايى كه ساعات شبانه روزى عمر انسان را مى‌بلعد، و فراوانى واجبات و تكاليف، امتداد مى‌يافت!

وقتى كسى از او مى‌پرسيد: چگونه صبح كردى اى فرزند رسول خدا؟

مى‌فرمود:

«صبح كردم در حالى كه از من هشت تقاضا شده است: خداوند عمل به فرايضش را از من مى‌خواهد و پيامبر صلى الله عليه و آله عمل به سنّتش. خانواده قوّت مى‌خواهد و نفس شهوت و شيطان مى‌خواهد كه پيروى‌اش كنم و آن دو فرشته نگاهبان خواستار راستى عملند و ملك الموت روح را مى‌خواهد و قبر جسدم را. من در ميان اين هشت تقاضا قرار دارم». [١]

آن‌حضرت نمودار شكوهمند اين آيه از قرآن بود:

(الَّذِينَ يَذْكُرُونَ اللَّهَ قِيَاماً وَقُعُوداً وَعَلَى‌ جُنُوبِهِمْ وَيَتَفَكَّرُونَ فِي خَلْقِ السَّماوَاتِ وَالْأَرْضِ رَبَّنَا مَا خَلَقْتَ هذَا بَاطِلًا سُبْحَانَكَ فَقِنَا عَذَابَ النَّارِ) [٢]

«كسانى كه خداى را ايستاده و نشسته و خوابيده ياد مى‌كنند و پيوسته در آفرينش آسمانها و زمين مى‌انديشند (و مى‌گويند) پروردگار اينها را بيهوده نيافريدى. منزهى تو پس ما را از رنج آتش در امان نگاه دار.»

او چنان در محبّت وعشق خدا غوطه ور بود كه رودهاى عشق و محبّت به صورت راز و نيازهايى، كه تاريخ تنها گوشه اندكى از آنها را در

[١] - في رحاب ائمّة اهل البيت، ج ٣، ص ٢٣٤.

[٢] - سوره آل عمران، آيه ١٩١.