عناوین الاحکام؛ ترجمه وشرح متن لمعه - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٤١ - احكام شفعه

ترجمه:

ى: بنفس عقد بيع براى شريك حق شفعه پيدا مى‌شود اگر چه عقد خيارى باشد.

ك: بنا به رأى مشهور كه بمجرد عقد مبيع به ملك مشترى داخل مى‌شود اگر شريك پس از اجراء عقد حق شفعه را اعمال نمود اين امر مانع از آن نيست كه هريك از بايع و مشترى حق خيارى كه دارند عملى ساخته و از آن استيفاء نمايند لذا هركدام از بايع يا مشترى كه خيار خود را اعمال كنند چون بيع منفسخ مى‌شود لاجرم شفعه نيز باطل مى‌گردد.

ل: شفيع نمى‌تواند مقدارى از حصّه فروخته شده را شفعه نمايد بلكه حكم آن است كه يا تمامش را گرفته يا اساسا شفعه را ترك كند.

م: بر شفيع لازم است شفعه‌اش به همان ثمنى واقع شود كه عقد بيع با آن صورت گرفته و غير ثمن از مخارج ديگرى كه مشترى متحمل شده نظير اجرت دلال يا وكيل بر او واجب نمى‌باشد.

ن: بر شفيع لازم است اگر ثمنى كه مشترى داده مثلى است به وى مثل آن را داده و در صورتى كه قيمى است قيمتش را بدهد البته لازم است در قيمى، قيمت روز عقد يعنى روزى را كه مشترى آنرا خريده به او بپردازد.

س: شفعه فورى است. [١]

ع: بنابراينكه فوريّت شفعه را بپذيريم اگر شفيع از فروش سهم شريك مطّلع شد و با علم به آن و داشتن اختيار از حق شفعه‌اش استفاده نكرد و آن را مهمل گذارد حقش باطل مى‌شود.

ف: پس از اينكه شريك سهم خود را فروخت و براى شريك ديگر حق شفعه ثابت شد اگر بيع فسخ گرديد حق شفعه ساقط نمى‌شود اعم از آنكه فسخ به واسطه اقاله بوده با منشاء آن عيب باشد.

[١] مقصود اين است كه شريك پس از اطّلاع از فروخته شدن سهم شريكش لازم است بدون درنگ به شفعه اخذ كند و الّا اين حق ساقط است.