عناوین الاحکام؛ ترجمه وشرح متن لمعه - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٣٩ - احكام شفعه

ترجمه:

كتاب شفعه‌

شفعه عبارت است از استحقاق شريك حصه و سهمى را كه در شراكتش فروخته شده باشد.

احكام شفعه‌

الف: براى غير شريك واحد حق شفعه ثابت نيست.

ب: موضوع شفعه شيئى است كه قابل نقل نباشد همچون زمين و درخت.

ج: در اينكه مورد شفعه لازم است قابل قسمت باشد بين فقهاء دو قول است.

د: در مالى كه تقسيم شده و هريك از شريكين سهم خود را بطور مشخص برداشته‌اند شفعه جارى و ثابت نمى‌باشد مگر آنكه در راهرو و نهرى كه در ملك آنها است با هم شريك باشند.

ه: شرط است كه شفيع (شفعه كننده) بر پرداخت ثمن قادر و نيز در جائى كه مشترى مسلمان بوده وى نيز حتمام مسلمان باشد.

و: اگر شفيع پس از اعمال شفعه و مطالبه مشترى نسبت به ثمن مدّعى شد كه ثمن نزدش حاضر نيست براى حاضر نمودن آن به وى سه روز مهلت مى‌دهند مشروط به اينكه مشترى متضرر نشود.

ز: براى شريكى كه غائب باشد اگر چه غيبتش بطول انجامد حق شفعه ثابت است از اين‌رو وقتى از سفر بازگشت مى‌تواند حقش را اعمال نموده و « اخذت بالشفعه» بگويد.

ح: و همچنين براى كودك و ديوانه و سبك عقل شفعه ثابت بوده منتهى با بودن مصلحت ولىّ ايشان براى آنها اخذ به شفعه نمايد.

ط: در موردى كه حق شفعه براى افراد ياد شده (كودك، ديوانه، سبك عقل) ثابت است اگر ولىّ ايشان آنرا ترك كند پس از كامل شدنشان خود آنها مى‌توانند از آن استفاده كرده و به شفعه اخذ نمايند.