عناوین الاحکام؛ ترجمه وشرح متن لمعه - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٢٩٧ - تقسيم كتاب به مشروط و مطلق

ترجمه:

ف: اگر مكاتب مطلق فوت كرد در صورتى كه از مال الكتابة چيزى نپرداخته باشد مانند فرض قبلى كتابت باطل مى‌شود و اگر مبلغى از آن را اداء نموده به همان مقدارى كه پرداخته از او آزاد مى‌شود و اموالش بين ورّاث و مولايش بالنسبة تقسيم مى‌شود.

و بر وارثى كه در كتابت تابع مكاتب بوده لازم است بقيّه مال الكتابة را بپردازد و حتّى مولى مى‌تواند وى را همچون خود مورث بر اداء اجبار كند.

ص: براى مكاتب مطلقى كه مقدارى از او آزاد شده وصيّت بهمان حساب صحيح است.

ق: آنچه درعقد كتابت شرط مى‌شود در صورتى كه خلاف شرع نباشد لازم است.

ر: مكاتب نمى‌تواند در مالش تصرّفاتى همچون بيع و هبه و عتق و قرض دادن بنمايد مگر آنكه به اذن مولى باشد.

ش: مولى نيز حق ندارد در مال مكاتب تصرّف كند مگر آنكه غرضش از تصرّف استيفاء مال الكتابة باشد.

ت: بر مولى حرام است با كنيزى كه او را مكاتبه نموده مواقعه نمايد چه مواقعه‌اش را مستند به عقد ازدواج كرده و چه به ملكيّت.

ث: مولى مى‌تواند كنيز مكاتبه را با اذنش به تزويج غير خود درآورد.

خ: جائز است مال الكتابة را پس از حلول و فرا رسيدن موعدش بفروشند لذا وقتى مكاتب آن را به مشترى اداء نمود آزاد مى‌شود. [١]

ذ: اگر مولى و مكاتب در مبلغ مال الكتابة يا مقدار نجوم با هم اختلاف كردند منكر با خوردن قسم قولش مقدّم است.

[١] مترجم گويد: مثلا مولى عبدش را مكاتبه نمود كه ابتداء محرّم الحرام قيمتش را كه ١٠٠٠ تومان است پرداخته و آزاد گردد حال اوّل محرّم كه فرا رسيد مولى مى‌تواند مبلغ ١٠٠٠ تومان را به ديگرى بفروشد چه به كمتر و چه بيشتر و چه بهمان مقدار حال بعد از فروش عبد ملزم است قيمت ياد شده را به مشترى اداء كند لذا پس از اداء آن آزاد مى‌شود.