عناوین الاحکام؛ ترجمه وشرح متن لمعه - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٢٩٥ - تقسيم كتاب به مشروط و مطلق

ترجمه:

ه: بر مولى مستحب است وقتى مملوك را عاجز يافت صبر كرده و مبادرت به فسخ عقد نكند.

و: اقرب اين است كه عقد كتابت از طرفين لازم مى‌باشد چه كتابت مشروطه و چه مطلقه.

ز: در عقد كتابت تقايل صحيح است. [١]

ح: در مولى و بنده اسلام شرط نيست.

ط: جاز است كه ولى يتيم مملوك او را در صورت وجود مصلحت مكاتبه كند.

ى: تنجيم كتابت جائز است مشروط به اينكه قدر و مدّت معلوم باشند. [٢]

ك: عقد كتابت در صورت مجهول بودن عوض صحيح نيست چنانچه كتابت بر عين نيز درست نمى‌باشد يعنى نبايد عوض در آن عين قرار داده شود.

ل: مستحب است مال الكتابة از قيمت مملوك بيشتر نباشد.

م: بر مولاى مكاتب واجب است در صورتى كه زكات بر او لازم است از آن به بنده مكاتبش اعطاء نمايد و اگر اين حق در عهده او نيست مستحب است از مال ديگرى به وى كمك نمايد.

ن: براى مال اعطائى از حيث قلّت حدّى نمى‌باشد و كافى است يكى از اقساط را مولى از عهده مكاتب اسقاط نمايد.

س: بر مملوك واجب است كه اعطاء مولى را قبول كند.

ع: اگر مكاتب مشروط قبل از اينكه تمام مال الكتاب را بپردازد فوت نمود كتابتش باطل مى‌شود.

[١] مقصود اين است كه متعاقدين با توافق يكديگر مى‌توانند عقد كتابت را اقاله و فسخ نمايند.

[٢] منظور اين است كه مى‌توان مال الكتابة را نجوم و اقساط متعددى قرار داد به طورى كه عبد در هر نجم قدرى از مال الكتابة را بپردازد مشروط به اينكه مبلغ قسط در هر مدّتى و نيز مقدار اجل معلوم باشد تا به اين وسيله از غرر و جهالت اجتناب شود اعمّ از آنكه اقساط از نظر مدّت و قدر مالى با هم تساوى داشته يا مختلف باشند.