مناظره هاى معصومان - سبحانى، شیخ جعفر - الصفحة ٢٨٨ - مفهوم عبادت از ديدگاه مفسران

شايسته كسى نيست .[١]

زمخشرى [١١] مى نويسد: «عبادت» بالاترين خضوع و تذلل است
و لذا جز درباره خدا انجام نمى گيرد زيرا او صاحب بزرگ ترين نعمت ها
و از اين جهت شايسته بالاترين خضوع است.[٢] قرطبى[١٢] آن را به طاعت و تذلل تفسير مى كند،[٣] سرانجام فخررازى[١٣] مى گويد: عبادت كارى است كه انسان آن را به عنوان تعظيم ديگرى انجام مى دهد، پس عبادت بالاترين درجه از تعظيم است كه شايسته جز مبدأ نعمت ها نيست .[٤]

آيا مفسران با تعريف هاى ياد شده توانسته اند براى عبادت تعريفى جامع و مانع انجام دهند يا تعاريف آنان نيز بسان فرهنگ نويسان دچار اشكال است و در حقيقت مانع اغيار نيست، زيرا چگونه مى توان گفت: عبادت نوعى سپاس همراه با خضوع است(تعريف طوسى) .

در حالى كه هرگاه يكى از والدين سرمايه اى در اختيار فرزند خود قرار دهد و فرزند در مقام سپاس درآيد و با عرض تشكر دست او را ببوسد در اين صورت شكر فرزند همراه با خضوع است ولى عبادت نيست، عين اين اشكال متوجه تعريف زمخشرى است كه آن را به بالاترين خضوع تعريف كرده است . نارساتر از اين دو تفسير فخررازى است كه آن را با تعظيم غير يكسان دانسته است . در حالى بالاترين درجه از خضوع و يا