ترجمه تفسیر المیزان - علامه طباطبایی - الصفحة ٣٠٢ - دليل اول توانگران و اشراف قوم نوح(ع) كه در رد دعوت آن حضرت استدلال كردند به اينكه او نيز چون آنان بشر است

[١] و نيز آمده كه‌(إِلَّا الَّذِينَ هُمْ أَراذِلُنا بادِيَ الرَّأْيِ)[٢]. و نيز آمده كه:(قالُوا أَ نُؤْمِنُ لَكَ وَ اتَّبَعَكَ الْأَرْذَلُونَ)[٣]، و كلمه ارذلون جمع ارذل است‌[٤].

و در مجمع البيان آمده كه كلمه رذل به معناى پشيز و حقير از هر چيز است و جمع آن ارذل - با ضمه ذال- به معناى رذلها است، آن گاه همين جمع را بار ديگر جمع بسته و گفته‌اند أراذل ، مثل اينكه مى‌گويى كلب و اكلب و اكالب . البته احتمال هم دارد كه جمع كلمه ارذل - با فتحه ذال- به معناى رذل‌تر باشد، كه در اين صورت مثل أكبر مى‌شود كه جمعش اكابر است.

صاحب مجمع گفته است: كلمه رأى به معناى رؤيت (ديدن) است، در جمله (يَرَوْنَهُمْ مِثْلَيْهِمْ رَأْيَ الْعَيْنِ‌) ، معناى يرونهم مثليهم رؤية العين را مى‌دهد، يعنى جمعيت آنان را در چشم خود به اندازه دو برابر خويش مى‌ديدند.

معناى ديگر اين كلمه، نظريه‌اى است كه آدمى در باره امرى مى‌دهد، كه در اين صورت جمع آن آراء مى‌آيد[٥].

و راغب در مفردات خود كلمه بادى الرأى را به معنى رأى ابتدايى و يا به عبارت ديگر نظريه بدوى و خام گرفته است، بعضى آيه را به صورت بادى - بدون همزه، بر وزن شادى- قرائت كرده‌اند كه معناى ظاهر را مى‌دهد، و كلمه بادى الرأى معنايش نظريه دادن بدون تفكر است.[٦] و در جمله بادى الرأى دو احتمال هست:

احتمال اول اينكه قيد باشد براى جمله هم أراذلنا ، كه در اين صورت معناى دو جمله چنين مى‌شود: ما به جز افراد پستى كه رذالتشان در ظاهر نظر يا در اول نظر پيدا است نمى‌بينيم كسى تو را پيروى كرده باشد. احتمال دوم اينكه قيد باشد براى جمله اتبعك كه در اين صورت معناى جمله‌

[١] بعضى از شما تا پست‌ترين مراحل زندگى برگردانده مى‌شويد. سوره نمل، آيه ٧٠

[٢] مگر مشتى از افراد- كه هر كس آنها را ببيند در همان نظر اول مى‌فهمد- كه افراد پست ما هستند. سوره هود، آيه ٢٧

[٣] گفتند آيا به تو ايمان بياوريم در حالى كه پست‌ترها پيرو تو شدند؟. سوره شعراء، آيه ١١١

[٤] مفردات راغب، ص ١٩٩، چاپ ايران.

[٥] مجمع البيان، ج ٥، ص ١٥٤، چاپ ايران.

[٦] مفردات راغب، ص ٣٥، چاپ ايران.