ترجمه تفسیر المیزان - علامه طباطبایی - الصفحة ٣٠١ - دليل اول توانگران و اشراف قوم نوح(ع) كه در رد دعوت آن حضرت استدلال كردند به اينكه او نيز چون آنان بشر است
(ما نَراكَ إِلَّا بَشَراً مِثْلَنا) را اينطور بيان كردهاند كه صاحبان اين سخن نوح (ع) را از نظر وزن اجتماعى با خود برابر دانسته و آن گاه نتيجه گرفتهاند كه چه دليلى دارد كه ما تابع او باشيم.
اين مفسر در تفسير جمله مذكور گفته كه: كفار، دعوت نوح (ع) را با چهار دليل سست و باطل، رد كردند كه يكى از آن ادله اين بود كه وى مثل خود آنان يك بشر است، و از اين دليل نتيجه گرفتهاند كه وى بطور اجمال برابر با ايشان است. و اين دليل كفار دلالت مىكند كه نوح (ع) از نظر خاندان و از نظر شخص خودش از طبقه عامه مردم و يا نزديك به آنان بوده نه از اشراف، البته اين اختصاص به آن جناب نداشته، بلكه همه پيامبران از طبقه متوسط جامعه خود بودهاند.
و وجه جوابى كه آنان دادهاند اين است كه مساوات و برابرى يك پيامبر با مردمش مانع از آن است كه او بر مردمش تفوق و برترى پيدا كند، حتى در بين دو نفر كه از هر جهت مثل همند تفوق يكى بر ديگرى و اينكه يكى تابع باشد و ديگرى متبوع، يكى مطيع باشد و ديگرى مطاع، معقول نبوده و مستلزم ترجيح بلا مرجح است.[١] و اگر معناى آيه اين بوده باشد كه وى براى آيه كرده است، جا داشت كه قرآن كريم اينطور حكايت كند: انت مثلنا- تو مثل مايى و يا نراك مثلنا- ما تو را مثل خود مىبينيم نه اينكه بفرمايد:(ما نَراكَ إِلَّا بَشَراً مِثْلَنا) كه بشريت را براى نوح (ع) اثبات كنند، چه حاجتى به اين اثبات بود. و اگر منظور از اين جمله، آن معنايى باشد كه مفسر نامبرده برايش كرده، اصلا جمله، اضافى است، براى آنكه معنايى كه او كرده در جمله بعدى آمده كه گفتند: (وَ ما نَرى لَكُمْ عَلَيْنا مِنْ فَضْلٍ)- ما براى تو فضيلتى بر خود نمىبينيم .
و تعجب اينجا است كه اين مفسر از جمله مورد بحث برابرى نوح (ع) با مردمش از نظر خاندان و شخصيت را نيز استفاده كرده، و از اين گذشته حكم كرده به اينكه همه انبياء اينطور بودند، با اينكه اولا كلام كفار هيچ دلالتى بر اين معانى نداشت، و ثانيا همه انبياء از طبقه متوسط جامعه خود نبودند، زيرا در اين سلسله جليله، پيامبرانى چون ابراهيم خليل و سليمان و أيوب (ع) بودهاند.
(وَ ما نَراكَ اتَّبَعَكَ إِلَّا الَّذِينَ هُمْ أَراذِلُنا بادِيَ الرَّأْيِ)- راغب در مفردات گفته: كلمه رذل - (به فتحه راء- و نيز كلمه رذال - به كسره راء)- به معناى هر چيز و هر كسى است كه به خاطر پستيش مورد تنفر باشد، و در قرآن كريم آمده كه:(مِنْكُمْ مَنْ يُرَدُّ إِلى أَرْذَلِ الْعُمُرِ)
[١] تفسير المنار، ج ١٢، ص ٦٢، چاپ بيروت.