ربا و بانكدارى اسلامى - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٨ - رباى معاوضه

(١)

٥- [اقسام ربا]

توضيحى كوتاه پيرامون دو قسم ربا (٢) ربا در فقه اسلامى دو شاخه دارد:

١- شاخه معاوضه كه اين قسم را رباى معاوضه مى‌نامند، و در كتاب البيع از آن بحث مى‌كنند. [١]

٢- شاخه مربوط به وامها كه معروف به رباى قرضى است و در فقه در كتاب القرض مورد بحث قرار مى‌گيرد. [٢]

(٣)

رباى معاوضه‌

رباى معاوضه داراى سه شرط است: نخست اين كه آن جنس مكيل يا موزون باشد و معدود نباشد، يعنى مانند شير كه با پيمانه «ليتر» خريدوفروش مى‌شود و يا مانند گندم كه موزون است و مثلا با كيلو معامله مى‌گردد، باشد بنابراين در اشياء شمردنى مانند لباس و وسايل منزل، رباى معاوضه نيست.

٢- دو جنس هم وزن نباشند، بلكه وزن يكى بيشتر از ديگرى باشد؛ مثل اين كه يك كيلو گندم بدهد و ٢ كيلو گندم بگيرد؛ هر چند اوّلى از نوع مرغوب و دومى نامرغوب باشد.

(٤) ٣- طرفين معامله از يك جنس باشد مثل اين كه گندم را در مقابل گندم بدهد.

اگر اين سه شرط در معاوضه‌اى جمع شود رباى معاوضه تحقّق پيدا مى‌كند؛

[١]- صاحب جواهر- قدّس سرّه- اين بحث را در جلد ٢٣ جواهر الكلام، آورده است.

[٢]- صاحب جواهر- قدّس سرّه- اين بحث را در جلد ٢٥ جواهر الكلام، آورده است.