ابعاد مختلف منافع حج
از نظر آيةالله العظمى مكارم اين مناسك بزرگ در حقيقت داراى چهار بُعد است كه هر يك از ديگرى ريشه‌دارتر و پرسودتر است:
١- بُعد اخلاقى حج:
مهمترين فلسفه حج همان دگرگونى اخلاقى است كه در انسانها به وجود مى‌آورد، مراسم احرام انسان را به كلّى از تعيّنات مادى و امتيازات ظاهرى و لباسهاى رنگارنگ و زر و زيور بيرون مى‌برد و با تحريم لذائذ و پرداختن به خودسازى كه از وظايف محرم است او را از جهان ماده جدا كرده و در عالمى از نور و روحانيت و صفا فرو مى‌برد.
٢- بُعد سياسى حج:
روح عبادت، توجه به خدا و روح سياست، توجه به خلق خداست و اين دو در حج آنچنان به هم آميخته‌اند كه تار و پود يكپارچه!
حج عامل مؤثرى براى وحدت صفوف مسلمانان است (كه احكام آن خواهد آمد).
حج عامل مبارزه با تعصّبات ملّى و نژادپرستى و محدود شدن در حصار مرزهاى جغرافيايى است.
حج وسيله‌اى براى انتقال اخبار كشورهاى اسلامى و شكستن زنجيرهاى اسارت و استعمار.
٣- بُعد فرهنگى:
ارتباط قشرهاى مسلمانان در ايام حج مى‌تواند مؤثرترين عامل مبادله فرهنگى و انتقال فكرها درآيد. بخصوص كه اجتماع شكوهمند حج نماينده طبيعى و واقعى همه قشرهاى مسلمانان جهان است.
حج مى‌تواند، مبدل به يك كنگره عظيم فرهنگى شود و انديشمندان جهان اسلام در ايّامى كه در مكه هستند كه هم آيند و افكار و ابتكارات خويش را به ديگران عرضه كنند.