نسبت به خود نيز اجتناب كند. و اين سه كار طبق بعضى از روايات در معنى «فسوق» جمع است. و كفاره آن استغفار است.
مناسك، ص ٨١.
٨- تقوى از جدال و مشاجره:
وَ لا جِدالَ فِى الْحَجِّ
جدال در لغت به معناى مجادله، منازعه، مشاجره و مخاصمه، و از نظر طبرى، درگيرى لفظى با كسى به طورى كه او را به خشم آورد و از نظر طوسى، طبرسى و ابوالفتح رازى به معناى درگيرى لفظى و ستيزه‌جويى و گفتن: «لا و الله» و «بلى و الله» است. چه راست باشد يا دروغ.
از نظر ابن عباس، ابن مسعود و حسن، منظور از جدال، مراء و خودنمايى، بدگويى و سخن گفتن با تندى و لجاجت است. «١»
آيةالله العظمى مكارم در فلسفه حرمت مجادله و مشاجره مى‌نويسند:
براى رسيدن به حريم امن الهى و نزديك شدن به خدا همه بايد با هم يكى شويم و از هرچه مايه تفرقه و جدايى است بپرهيزيم و رشته اتحاد و اتفاق و برادرى را ميان خود محكم گردانيم.
تفسير نمونه، ج ٢، ص ٣٠.
ج. حفاظت حريم امن الهى از خونريزى
٩- تقوى از خونريزى حتى با حجامت و خاراندن پوست
١٠- مسواك و كشيدن دندان كه منجر به خونريزى شود
بنا بر احتياط «٢»
١١- بستن اسلحه (وسيله خونريزى).
مناسك، ص ١٦٢- ١٦٧
يكى از عوامل مهم دورى از خدا، قساوت قلب و خونخواهى و خونريزى است، در محيط طاغوتى و دنيوى انسانها چنان دچار سنگدلى مى‌شوند كه از ريختن خون يكديگر ابايى ندارند و از اين رو فرشتگان به هنگام آفرينش آدم اظهار داشتند:
«اتَجْعَلَ فيها مَنْ يُفْسِدُ فيها وَ يَسْفِكُ الدِّمَاء؟؛
آيا كسى را در زمين خليفه قرار مى‌دهى كه كارش فساد
و خونريزى است».