فاطمه (س) زن است و قلمرو مسئوليت اصلى او محيط خانواده و تربيت فرزندان؛ اما زمانى كه احساس مى‌كند حضور او در ديگر عرصه‌ها لازم است، بدون درنگ حاضر مى‌شود، همچون شركت در برخى جنگهاى صدر اسلام همراه با رسول خدا (ص) و انجام دادن كارهاى خدماتى و امدادى مانند زخم بندى مجروحان «١» و اصلاح ابزار جنگى «٢» و همدردى با خانواده شهيدان «٣» و رفتن به زيارت شهدا و دعا براى آنان. «٤» همچنين حضور فعال در جبهه جهاد فرهنگى. فاطمه (س) همچون پدرش مربى اخلاق و معلم قرآن بود و عمر پر بركت خويش را در نهايت مهربانى و دلسوزى به تعليم وتبليغ‌معارف دين و تربيت دين باوران پرداخت. روايت ذيل- به نقل از امام عسكرى (ع)- ترسيم‌كننده جلوه‌اى از احساس مسئوليت فرهنگى و تلاش خستگى‌ناپذير فاطمه (س) در عرصه تعليم و تربيت است:
روزى يكى از زنان مدينه خدمت حضرت زهرا (س) رسيد و گفت: «مادر پيرى دارم كه درباره نماز، سؤالات فراوانى دارد و مرا فرستاده است تا آن مسائل شرعى را از شمابپرسم.» حضرت زهرا (س) فرمود: بپرس!» زن، مسائل فراوانى مطرح كرد و پاسخ همه را شنيد؛ اما از فزونى پرسشها خجالت كشيد و گفت: «اى دختر رسول خدا! از اينكه با طرح سؤالات فراوان شما را به زحمت مى‌اندازم، معذرت مى‌خواهم.» فاطمه (س) فرمود: «بازهم بيا و هر سؤالى كه برايت پيش مى‌آيد، بپرس! آيا اگر كسى اجير شود كه بار سنگينى را بالاى بام ببرد و در مقابل، صد هزار دينار طلا مزد بگيرد، چنين كارى براى او دشوار خواهد بود؟» زن گفت: «خير». حضرت ادامه داد: «من براى هر مسئله‌اى كه پاسخ مى‌دهم، بيش از فاصله بين زمين تا عرش، جواهر و لؤلؤ پاداش مى‌گيرم، پس سزاوار است كه بر من سنگين نيايد.» «٥»