فقه انضباطی - تقی زاده اکبری،علی - الصفحة ٨٦ - ضرورت و مشروعیت گزارش

ب- روايات:

برخى روايات بر مسئوليت و لزوم مراقبت عمومى مسلمين از اوضاع و احوال پيرامون خويش دلالت دارد. در حديثى از پيامبر ٦ مى‌خوانيم: «الا كلكم راع وكلكم مسؤول عن رعيته». [١]

بى شك مسئوليت ياد شده ايجاب مى‌نمايد مسلمانان با مشاهده تخلفاتى كه مربوط به‌عموم مسلمين و امنيت اجتماعى است، مسئولانه برخورد كنند و آن را به اطلاع مقامات برسانند.

ج- سيره:

بررسى سيره معصومين ٧ نشان مى‌دهد كه ايشان نه تنها از بازگو شدن گزارشهاى عمومى و امنيتى در حضور خويش، نهى نمى‌فرمودند، بلكه افرادى را براى تهيه گزارش مأمور مى‌نمودند. در اينجا به نمونه‌هايى از آن اشاره مى‌گردد:

١- ام سلمه از همسران پيامبر ٦، طى نامه‌اى به حضرت على ٧، توطئه طلحه و زبير همراه با عايشه را به آن حضرت گزارش داد. [٢]

٢- ام الفضل همسر عباس بن عبدالمطلب در نامه‌اى به حضرت على ٧ توطئه اهل‌جمل را به آن حضرت گزارش داد. [٣]

٣- از امام باقر ٧ روايت شده است كه مردى به امام سجّاد گزارش داد كه همسر ايشان با خوارج هم عقيده است. آن حضرت نيز بعد از احراز صحّت گزارش، زن را طلاق داد. [٤]

٤- در جنگهاى مختلف، رسول اكرم ٦ كسانى را جهت كسب اطلاعات از وضعيت دشمن گسيل مى‌داشت. آنان پس از انجام مأموريت، گزارش خود را به آن حضرت ارائه مى‌كردند. [٥]

[١] . ميزان الحكمة، ج ٥، حديث ٨٠٣٤

[٢] . ر. ك: دائرة المعارف اطلاعات و امنيت، ج ٢، ص ٥١

[٣] . ر. ك: همان، ص ٥٢

[٤] . ر. ك: همان، ص ٥٦

[٥] . ر. ك: همان، ج ٣، ص ١١٦ و به بعد