پاسخ به شبهات ج(1) - جمعی از نویسندگان - الصفحة ١٥٥
س ١٤- قرآن در چه زمانى جمعآورى شد؟
ج- درباره چگونگى جمعآورى قرآن، بايد به كتابهاى مربوط به تاريخ قرآن مراجعه فرماييد. رواياتى كه از اهل سنت درباره جمعآورى قرآن از سوى خلفا نقلشده، از جهات متعددى مخدوش است. مجموعه اين روايات را آيتاللَّهالعظمى خويى در كتاب «البيان» جمعآورى و نقد و بررسى كرده است. از بررسى اين اخبار، چندين اشكال اساسى به دست مىآيد كه ايشان به تفصيل بدان پرداختهاند از جمله اينكه:
١. وجود تناقضات فراوان بين اين اخبار از جمله اينكه برخى از آنها جمعآورى قرآن را به ابوبكر نسبت مىدهند، برخى به عمر و برخى از آنها دلالت دارند كه وقتى عمر از دنيا رفت هنوز قرآن جمعآورى نشده بود و عثمان به آن مبادرت ورزيد.
٢. تعارض اين اخبار با رواياتى كه جمعآورى قرآن را به دوران پيامبر (ص) نسبت مىدهد.
٣. تعارض اين روايات با آياتى از قرآن كه نشان مىدهد از زمان نزول قرآن، سورهها از يكديگر متمايز بودهاند.
٤. تعارض اين روايات با حكم عقل، زيرا عقل حكم مىكندكه پيامبر (ص) بايد اهتمام فوقالعادهاى به جمعآورى و تنظيم و كتابت قرآن داشته باشد.
٥. بعضى از اين روايات، مستلزم كاستى و زيادت در قرآن است و اين، مخالف حكم قرآن مبنى بر عدم امكان تحريف كتاب مىباشد. پس از ذكر اين مطالب، آيت اللَّه خوئى مىفرمايد: «نسبت دادن جمعآورى قرآن به خلفا و دوران بعد از پيامبر (ص) يك امر موهوم و پندار غلط و