اصول پنجگانه اعتقادى - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٨١
همه شرايط بر فاقد بعضى شرايط رجحان دارد.
در مورد چگونگى تعيين امام نيز دو راه زير را مطرح كردهاند:
١- انتخاب از جانب اهل حلّ و عقد (عقلا و بزرگان).
٢- تعيين از جانب امام و خليفه قبلى.
البته راههاى ديگرى هم هست، مثل اينكه اگر فرد فاقد صلاحيّتى از راه زور بر مردم غلبه كند و زمام امور را بدست بگيرد. در اين صورت امام مىشود و اطاعت از او واجب مىگردد. «١»
در مورد تعداد اهل حلّ و عقد نيز اختلاف است؛ بعضى گفتهاند بايد قاطبه اهل حلّ و عقد باشند، گروه ديگر انتخاب پنج يا سه نفر را معتبر شمردهاند و بعضى ديگر گفتهاند عددى شرط نيست و اگر انتخاب كننده يك يا دو نفر هم باشد، كافى است. «٢»
ديدگاه شيعه
در مكتب شيعه، مقام امامت منصبى الهى است، زيرا امامت و خلافت به معنى جانشينى پيامبر است همان گونه كه پيامبر بايد از ناحيه خدا تعيين شود، خليفه و جانشين او نيز بايد از ناحيه خدا تعيين گردد. در اينجا انتخاب، گزينش، شورى و اتفاق يا اكثريت آرا بى معناست و شناخت و عدم شناخت، ايمان و انكار و تصديق و تكذيب مطرح است به صورتى كه اگر همه مردم جهان، در يك انتخابات آزاد «مسيلمه كذاب» را به اتفاق آرا به پيامبرى