كه لحظه‌اى پس از مرگ صورت مى‌پذيرد. «حَتّى‌ اذا جآءَ احَدَهُمْ الْمَوْتُ قالَ رَبِّ ارْجِعُونِ لَعَلّى‌ اعْمَلُ صالِحاً فيما تَرَكْتُ، كَلَّا انَّها كَلِمَةٌ هُوَ قائِلُها وَ مِنْ وَرائِهِمْ بَرْزَخٌ الى‌ يَوْمِ يُبْعَثُونَ.» «١» تا وقتى كه يكى از آنها را، مرگ فرا رسد. مى‌گويد: پروردگارا، مرا بازگردان تا شايد كار شايسته‌اى در زمينه‌هايى كه نكرده‌ام، انجام دهم. هرگز، اين سخنى است كه تنها او گوينده آن است و از پشت سرشان- از دم مرگ- تا روزى كه برانگيخته شوند، برزخ و فاصله‌اى است. تنها آيه‌اى كه فاصله ميان مرگ و قيامت را برزخ خوانده است، همين آيه شريفه است دانشمندان علوم اسلامى، اصطلاح برزخ را از همين آيه اقتباس كرده‌اند و عالم پس از دنيا و پيش از قيامت را عالم برزخ ناميده‌اند. در اينجا از ادامه حيات انسان پس از مرگ، در اين حد سخن به ميان آمده است كه انسان‌هايى پس از مرگ، ندامت و پشيمانى خود را ابراز مى‌كنند و تقاضاى بازگشت و مراجعت به دنيا را دارند و به آنها پاسخ منفى داده مى‌شود. روشن است كه انسان بايد پس از مرگ از نوعى حيات برخوردار باشد كه درخواست بازگشت به دنيا را بكند. دسته دوم، آياتى است كه مى‌گويد فرشتگان پس از گفت و شنود، به صالحان و نيكوكاران بشارت مى‌دهند كه از اين پس، زندگى سعادتمندانه‌اى دارند و به آنان مى‌گويند كه از نعمت‌هاى الهى بهره برگيرند و آنها را به انتظار رسيدن روز قيامت نمى‌گذارند: «قِيْلَ ادْخُلِ الْجَنَّةَ قالَ يا لَيْتَ قَوْمى‌ يَعْلَمُونَ بِما غَفَرَلى‌ رَبّى‌ وَ جَعَلَنى‌ مِنَ الْمُكْرَمينَ.» «٢»