شيخ طوسى نام ١١٣ نفر از اصحاب و راويان آن حضرت را نوشته است «١» كه در ميان آنان افراد زبده و سرشناسى به چشم مى‌خورد از قبيل: احمد بن محمد بن ابى نصر بزنطى كه از اصحاب اجماع است «٢» و همگان به فقاهت او اعتراف كرده مرسلاتش «٣» را پذيرفته‌اند. احمد بن اسحاق اشعرى كه شيخ قمييّين بود و به نمايندگى از سوى آنان خدمت ائمّه مى‌رسيد و احكام و دستورها را از امامان مى‌گرفت و به مردم ابلاغ مى‌كرد. «٤» ذكريا بن آدم قمّى كه حضرت جواد عليه السلام براى او دعا كرد و او را در زمره ياران حق‌شناس و با وفاى خويش بشمار آورد. «٥» و على بن مهزيار اهوازى كه از وكلاى خاص امام بود و آن حضرت براى او دعا كرد و از او به عنوان چهره‌اى بى‌نظير ياد نمود. «٦» و محمد بن اسماعيل بن بزيع. وى هر چند از وزراى دربار عباسى بود ولى همچون على بن يقطين سنگردار و پناهگاه استوارى براى شيعيان و مورد اعتماد آنان بود و محضر امام كاظم، امام رضا و امام جواد عليهم السلام را درك كرد. «٧» دوران معتصم‌ با مرگ مأمون در سال ٢١٨ هجرى برادرش معتصم به جاى او نشست. وى مردى ستم‌پيشه، خشن و خودكامه بود و از دانش و فرهنگ بهره‌اى نداشت.
معتصم برخلاف خلفاى پيشين كه بر اعراب يا نژاد فارس و ايرانيان تكيه داشتند، ترك‌ها را به دستگاه خود جذب كرد؛ زيرا مادرش ترك بود. او مناصب مهمّ دولتى را به‌