رسول خدا (ص) مى‌فرمايد:
«إنَّ اكْمَلَ المُؤْمِنينَ ايماناً احْسَنُهُمْ خُلْقاً» «١» كاملترين مؤمنان از جهت ايمان، كسانى هستند كه زيباترين اخلاق را دارا باشند.
امام جواد (ع) مى‌فرمايد:
«عِنْوانُ صَحِيفَةَ المُؤْمِنِ حُسْنُ خُلْقِهِ» «٢» حسن خلق سرلوحه نامه عمل مؤمن قرار دارد.
فضائل و مكارم اخلاقى امام جواد (ع) به گونه‌اى بود كه همگان حتى مخالفان و دشمنان بدان اعتراف كرده و با ديدن آن خصال برجسته ناخودآگاه مجذوب آن وجود الهى شده، زبان به مدح و ستايشش مى‌گشودند.
ما ضمن دو درس به گوشه‌هايى از ابعاد عبادى و اخلاق فردى و اجتماعى اين امام همام اشاره مى‌كنيم.
الف- اخلاق فردى‌ ١- عبادت‌ عبادت و بندگى خدا از بارزترين مشخصه پيشوايان معصوم عليهم السلام است كه آن بزرگواران را از ديگران ممتاز ساخته و در معرض الطاف و عنايات ويژه الهى قرار داده است.
امام جواد (ع) همچون نياكان بزرگوارش انس خاصى با عبادت داشت، شبها را به نماز، نيايش و استغفار و روزها را به روزه سپرى مى‌كرد. عبداللَّه بن رَزين مى‌گويد:
من در «مدينةُ الرسول» بودم. ابوجعفر عليه السلام را مى‌ديدم كه هر روز هنگام ظهر به «مسجدالنبى» مى‌آمد. نخست به زيارت رسول خدا (ص) مى‌رفت و پس از سلام به آن حضرت، به سمت خانه حضرت فاطمه (ع) مى‌رفت كفشهايش را بيرون مى‌آورد و به نماز