شده است. دانشمند گرانقدر، شيخ طوسى نام ١١٣ نفر از اصحاب و راويان آن حضرت را ذكر كرده است كه در بين آنان افراد زبده و سرشناسى به چشم مى‌خورد، «١» از قبيل:
احمد بن محمد بن ابى نَصْر بَزَنطى» كه از اصحاب اجماع «٢» است و همگان به فقاهت او اعتراف كرده و مرسلاتش «٣» را پذيرفته‌اند، «احمد بن اسحاق اشعرى» كه شيخ و سرور قمّيين بود. «زكريّا بن آدم قمى» كه نزد حضرت رضا و حضرت جواد عليهماالسلام از ارج و مقام والايى برخوردار بود.
«عطاردى» تعداد راويان حضرت را ١٢١ نفر ذكر كرده است «٤» ولى سيد محمد كاظم قزوينى اسامى ٢٧٦ نفر از شاگردان و راويان آن حضرت را با شرح مختصرى از زندگى هر يك آورده است. «٥» اينك به معرفى و شرح حال برخى از پرورش يافتگان مكتب امام جواد عليه السلام مى‌پردازيم. «٦» ابراهيم بن محمد هَمْدانى‌ «ابراهيم بن محمد همدانى» «٧» از چهره‌هاى برجسته و از اصحاب جليل القدر و مورد اعتماد امام رضا، امام جواد و امام هادى عليهم السلام بود. وى در عبادت خداوند بسيار