مى‌برم؟ اى كاش عبدالله پسر هارون، اصلا انسان نمى‌بود، بلكه اى كاش به وجود نمى‌آمد، اى كسانى كه بر بستر من حاضريد از سرنوشت من عبرت گيريد! «١» مأمون در حالى كه ٤٨ سال از عمرش مى‌گذشت، پس از ٢١ سال خلافت از دنيا رفت و درطرطوس دفن شد. «٢» معتصم‌ معتصم، هشتمين خليفه «٣» عباسى در سال ١٧٨ هجرى از كنيزى به نام «مارده» متولد شد. «٤» او در كودكى از درس و مدرسه بيزار بود و هنگامى كه پدرش بر اين مطلب آگاه شد او را از تعليم معاف كرد؛ از اين رو او خواندن و نوشتن را بخوبى نمى‌دانست و بيسواد بود. «٥» ويژگيهاى اخلاقى‌ مورخين در باره اخلاق او بخصوص جود و بخشش وى مطالب بسيارى نقل كرده‌اند، ولى او نيز چون اسلاف خود در فساد غوطه ور بود و از هر گونه ظلم و ستمى بر مظلومان دريغ نمى‌ورزيد. بزرگترين جنايت او در طول هشت سال خلافت غاصبانه‌اش به شهادت رساندن امام جواد (ع) بود.
سياست وى در برابر مخالفان، سياست زور و خشونت و سركوبى بود. در وصف او نوشته‌اند: هرگاه غضب مى‌كرد، برايش مهم نبود كه در آن حال چه كسى را مى‌كشد و يا چه كارى انجام مى‌دهد. «٦» او از علم و دانش بهره اى نداشت و نمى توانست در مسائلى علمى نظرى داشته‌