فصل چهارم: زنان در عرصه هجرت و جهاد هجرت و جهاد از عناصر مهم فرهنگ سياسى اسلام و از جلوه‌هاى بارز مشاركت سياسى مسلمانان است. اهميت و جايگاه اين مفاهيم در آيات متعددى از كلام اللَّه مجيد و گفتار و رفتار معصومين (ع) بيان شده است. زنان مسلمان همپاى مردان در اين عرصه نيز حضور فعال داشتند و تاريخى ماندگار از خود به يادگار گذاشته‌اند كه در اين فصل به بررسى و تحليل آن خواهيم پرداخت.
مفهوم و ضرورت هجرت‌ هجرت از قوانين جاودانه حيات و عامل تكامل و توفيق ملتها و اقوام بشرى بوده است. از اين رو در دين اسلام نيز هجرت به عنوان يكى از عناصر مهم فرهنگ سياسى به شمار آمده كه بقا و تداوم اين دين آسمانى را تضمين كرده است.
هجرت در لغت به معناى بريدن، مفارقت و جدايى مى‌باشد «١» و در اصطلاح ترك ديار و رفتن از يك منطقه جغرافيايى به مكانى ديگر. «٢» در دين اسلام و فرهنگ اسلامى هجرت ابعاد مختلف و گسترده‌اى دارد، ولى معمولًا از عزيمت مسلمانان از منطقه‌اى به منطقه ديگر، براى حفظ دين خود و جهت جلب رضاى الهى، به عنوان هجرت ياد مى‌شود.
با توجه به آيات قرآن (عنكبوت: ٥٦، زمر: ١٠) هجرت براى مسلمانان وظيفه‌اى شرعى محسوب شده است؛ «٣» چرا كه هرگاه جوّ غالب با عصيانكاران باشد، ممكن است مردم رفته رفته تحت تأثير