عوامل معنوی و فرهنگی دفاع مقدس (ج5) - منصورنژاد، محمد؛ شيخيان، على - الصفحة ٨٧ - ٣ حوزويان و طلاب
كه اگر روحانيون حضور نمىداشتند، [پيروزى در] جبهه نمىبود، چرا؟ براى اينكه از نظر روحى و فكرى ما را تقويت نموده و مطالب اسلامى را بر افكار جوانان پياده كردهاند. [١]
يكى از فرماندهان سپاه هم نقش روحانيت در جنگ را مانند مطالب فوق ارزيابى مىنمايد:
من در عمليات كربلاى ٥ در شديدترين پاتك دشمن شاهد بودم كه چند نفر روحانى كار سه فرمانده لشكر را انجام مىدادند و در همان حال چند نفر روحانى كه در كانال خطوط مقدم حضور داشتند با يك بلندگوى دستى نيروها را تشويق به مقاومت مىكردند. همين امر باعث شد پاتك شديد دشمن كه خيلى هم به آن اميدوار بود، با مقاومت بچههاى رزمنده دفع شود. [٢]
حجةالاسلام مجتبى ذوالنورى، فرمانده تيپ ٨٣ امام صادق در زمان جنگ، در بارۀ فعاليتهاى روحانيون مىگويد:
برخى از روحانيون جهت انجام امور فرهنگى، ارشادى و تبليغى به جبهه مىآيند كه تعدادشان زياد است و تأثير مثبتى هم بر روحيه رزمندگان داشتهاند. گروه ديگرى از روحانيون صرفاً براى تفنگ به دست گرفتن و جنگيدن به جبهه مىآيند كه در عين حال توان انجام امور فرهنگى را هم دارند. اين افراد اكثراً از طريق بسيج مىآيند و مايلند گمنام بمانند. . . گروه سومى هم وجود دارد كه كار رزمى-تبليغى مىكنند و در واقع دو مسؤوليت را به عهده دارند. اين گروه هم تعدادشان زياد است و مثلاً در عمليات كربلاى ٤ و كربلاى ٥ تعدادشان به ٢٨٣٠ نفر رسيده بود. [٣]
[١] . صف، ش ٦٦، خرداد ٦٤، ص ٢٤.
[٢] . تلاقى نهضت و بنياد در دفاع مقدس، ص ١٢١-١٢٢. (مهدى آقاپور) .
[٣] . اطلاعات جبهه،٢/١٢/٦٦، ص ١١. در مورد تعداد روحانيون اعزامى به جبهه در سال ١٣٦٤ عدد ٢٨٠٠٠ نفر اعلام شده است. (پيام انقلاب، ش ١٥٤، دى ٦٤، ص ١٥) و در آبان ١٣٦٦ عدد ٧٢ هزار نفر ثبت شده است. (اطلاعات جبهه، ش ٢٨،٢٤/٨/٦٦، ص ١٤) و در بهمنماه سال ٦٦ آمار شهيد و مجروح و معلول روحانى دو هزار نفر گفته شده است (اطلاعات،٢٨/١١/٦٦، ص ٥) . سرپرست دفتر تبليغات حوزه علميه قم در زمان جنگ مىگويد: «قبل از عمليات والفجر ٨ و ٩ يك آمار تقريبى گرفتيم كه مثلاً چه اندازه روحانيونى در ايران هست و چه اندازه مردم هستند و نسبت اين روحانيون با مردم چه اندازه بوده، ما از نظر شهدا، تعداد شهداى روحانى را نسبت به مردم بيشتر محاسبه و بررسى كرديم» . (پيام انقلاب، ش ١٦٠، ارديبهشت ٦٥، ص ٢٨) .