سليمان‌بن صرد در قيام توّابين‌ هرگاه نام سليمان‌بن صرد برده مى‌شود، قيام توّابين نيز بسرعت در ذهنها گذر مى‌كند. پس از بررسى زندگانى و جستجو در كارنامه درخشان سياسى- نظامى او به بررسى نقش وى در قيام توّابين مى‌پردازيم و آن را در دو بخش مورد بررسى قرار مى‌دهيم.
الف. مقدّمات قيام:
در اين بخش به پيدايش قيام و چگونگى شكل گيرى آن مى‌پردازيم.
پس از شهادت امام حسين (ع) (٦١ ه) حجاز و عراق در آشوب و شورش فرو رفته بود. عبداللَّه بن زبير مردم حجاز را نسبت به شهادت امام تحريك كرد و از احساسات عاطفى آنان به نفع خود سود جست و روز به روز بر دامنه حكومت خودمختار خويش افزود و فرمانداران بسيارى از شهرها از او پشتيبانى كردند و بدين سان، سالها بر حجاز و عراق فرمانروايى كرد و در برابر امپراتورى بزرگ يزيد بر كشورهاى اسلامى، خود را اميرالمؤمنين ناميد و از بيعت با يزيد سرباز زد و خود در قلب سرزمينهاى تحت سلطه بنى اميّه، دولت تشكيل داد و فرماندارانى براى شهرهاى حجاز و عراق انتخاب كرد. «١» مردم مدينه، فرماندار آنجا را كه از طرف يزيد انتخاب شده بود، بركنار كردند. (٦٣ ه) امّا يزيد با فرستادن سپاهى بى‌شمار آنها را سركوب كرد و واقعه دلخراش حرّه را بوجود آورد. «٢» پس از مرگ يزيد (٦٤ ه) و آغاز خلافت مروان، درگيريهاى شديدى بين‌