پاسدارى كردند. شهرهاى ديگر نيز كه با مردم نصرانى و يهودى آن صلح شده بود، به همين سان رفتار كردند و گفتند: اگر روميان و اتباع ايشان بر مسلمانان پيروز شوند ما به حال پيشين خود باز خواهيم گشت، وگر نه مادام كه مسلمانان را توانى باقى است ما بر كار خود خواهيم بود. چون خداوند كافران را منهزم ساخت و مسلمانان پيروز شدند، آنان شهرها را گشودند و مطربان و بازيگران به پيشواز فرستادند و خراج ادا كردند.[١]

در برخى روايات آمده كه سمط پس از صلح، مسلمانان را در بخش هاى رهاشده شهر (كه مردم منزل هايشان را رها كرده بودند) و قسمت هاى متروك شهر ساكن كرد.[٢]

در منابع آمده كه مردم حمص در جنگ صفين، از معاويه در برابر حضرت على (ع) حمايت كردند. آنها در جنگ صفين با شور جنگيدند، سپس مذهب تشيع را پذيرفتند. در زمان جنگ هاى صليبى اين شهر متحمّل ضررهاى بسيارى شد و به ويرانه مبدل گرديد.[٣]

اين استان در وسط سوريه واقع و مركز آن شهر حمص است. رودخانه معروف عاصى كه از لبنان سرچشمه و به تركيه مى‌رود از اين استان عبور مى‌نمايد. اين استان با ٤١ هزار كيلومتر وسعت، بزرگ‌ترين استان سوريه از نظر مساحت مى‌باشد و سومين استان سوريه از نظر جمعيت به حساب مى‌آيد. اين استان از غرب با لبنان و از شرق با عراق و اردن همسايه است. مقبره و مسجد خالد بن وليد در اين شهر قرار دارد. هر چند اكثريت مردم اين استان را اهل سنت تشكيل مى‌دهند اما تعداد قابل توجهى از پيروان مذاهب ديگر از جمله شيعيان، ارمنى‌ها و مسيحيان ارتدوكس نيز در اين استان و دركنار يكديگر با صلح و دوستى زندگى مى‌نمايند.[٤]

با توجه به اين ويژگى هاى جغرافيايى، سفيانى به قدرتى عظيم دست يافته، بر مناطق خوش آب و هوا، داراى منابع آب و غذا مسلط مى‌باشد. اما با اين وجود باز هم به دنبال نفوذ در مناطق ديگر است.

با توجه به روايات وقتى سفيانى به مناطق پنج‌گانه تسلط مى‌يابد، به جز تعداد كمى از خداپرستان واقعى، بقيه مردم پيرو سفيانى مى‌شوند. پس در روايات هم پيش بينى شده كه مردم اين منطقه دوباره به خاندان محمد (ص) خيانت خواهند كرد.

پى‌نوشت‌ها:

[١]. از امام صادق (ع) نقل شده: سفيانى از نشانه هاى حتمى ظهور است. خروج او از آغاز تا انجام پانزده ماه طول مى‌كشد، شش ماه كارزار مى‌كند، همين‌كه بر پنج شهر مسلط شد نه ماه فرمانروايى مى‌كند بى آنكه يك روز بر آن افزوده شود. (بحار الانوار، ج ٥٢، ص ٢٨٤ به نقل از: عصر ظهور).

[٢]. اعلام الورى، ص ٤٢٨، بحارالانوار، ج ٥٢، ص ٢٧٢؛ بشار الاسلام ص ١٢٢.

[٣]. لغت نامه دهخدا، ذيل واژه حمص.

[٤]. همان.

[٥]. جغرافياى حافظه ابرو، ج ١، ص ٣٤٥.

[٦]. ترجمه فتوح البلدان، ج ٢، ص ٢٠٠.

[٧]. همان، ص ١٩٠.

[٨]. همان، ج ٢، ص ١٨٨.

[٩]. سايت سفارت ايران در اردن(www .mfa .gov .ir) .

در زمان خالفت عمر بن خطاب، فتوحات در شام ادامه يافت. پس از فتح دمشق، حمص در معرض حمله مسلمانان قرار گرفت. مردم آن كه شاهد گريز هرقل امپراطور روم از شهرشان بودند و از پيروزى‌هاى مكرر مسلمانان و بردبارى آنها آگاهى داشتند، پس از نبرد مختصرى در خارج شهر به درون شهر پناه آوردند و از مسلمانان امان خواستند. در صلحى كه منعقد شد، افزون بر تأمين جانى و مالى قرار شد كه ديوار شهر و نيز كليساها سالم بماند.

پس از آن عبادة بن صامت حاكم شهر گرديد. پس از مدتى جنگ يرموك براى مسلمانان پيش آمد و چون احتمال دادند كه نتوانند از آن جان سالم بدر ببرند، خواستند خراجى را كه براى يك‌سال از مردم اين شهر گرفته بودند، به آنها بازگرداندند، به اين دليل كه اين پول را براى تأمين امنيت آنها از آنان گرفته اند و اكنون كه قرار نيست بمانند، بايد پول را پس بدهند. اما مردم حمص گفتند: ولايت و عدالت شما براى ما، دوست داشتنى‌تر از ظلمى است كه در آن به سر مى‌بريم. ما در كنار عامل شما از شهر دفاع خواهيم كرد.

بعدها اين شهر تحت سلطه معاويه در آمد و مردم آن از هوادران اصلى او گرديدند.

در قرون اوليه اسلامى اين شهر به شكوه دوران گذشته خويش بازگشت و بسيارى از مشاهير مسلمان از آن برخاستند، اما طى جنگ‌هاى صليبى، حمص صدمه بسيار ديد و به ويران‌هاى مبدل گرديد. مدتى نيز در تصرف صليبيون بود تا آنكه دوباره باز پس گرفته شد. مرقد برخى از مشهوران سال‌هاى اوليه هجرت در اين شهر قرار دارد كه بعضى مى‌گويند، قبر خالد بن وليد نيز در ميان آنهاست.

منابع: تاريخ خلفا، ص ٧٤ و ١١٠، لغت نامه دهخدا.