ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ١٥ - شام در گذر تاريخ
تيرهاى از «كنعان بن نوح» به هنگام جدا شدن، به طرف چپ مسير خود حركت و در اين منطقه سكونت كردند.
٣. از شَؤْمى، از ريشه مَشْأَمَت برخلاف مَيمَنَت.
٤. از شامَه، به معناى خال، به جهت كثرت قُرا و قصبات و نزديك بودن آنها به يكديگر به «شامات» شهرت يافت. ٣
اگر نخستين ساكن شام، «سام بن نوح» باشد، پيشينه آن به حدود طوفان نوح برمىگردد، چون سام ٦٠٠ سال عمر كرده و ١٥٠ سال پس از حضرت نوح درگذشته است. ٤ و اگر نخستين ساكنان آن از تيره «كنعان بن نوح» باشد، پيشينه آن به عهد حضرت نوح مىرسد، زيرا كنعان در هنگامه طوفان غرق شد. ٥
به هر تقدير پيشينه شام به حدود طوفان نوح مىرسد.
از ٢٥٠٠ سال قبل از ميلاد، كنعانىها در اين منطقه سكونت كردند و تمدن فينيقىها را از خود به يادگار نهادند. ٦
پس از سيطره آشوريان بر اين منطقه، عنوان «سوريه» بر قسمتى از اين سرزمين در قرن پنجم پيش از ميلاد اطلاق گرديد. ٧
منطقه شام در حال حاضر شامل چه مناطق و سرزمينهايى مىشود؟
بلاد شام سرزمين وسيع و پهناورى است كه از شمال به آسياى صغير، از غرب به درياى مديترانه، از شرق به صحرا و نهر فرات و از جنوب به بلاد عربى محدود است و مساحت آن به يكصد هزار كيلومتر مربع مىرسد. ٨
بلاد شام در طول قرون و اعصار، اطلاقات مختلفى داشته است. امروزه تعبير «بلاد شام» شامل: سوريه، لبنان، اردن، فلسطين و بخشى از سرزمين تركيه، چون: اسكندرون، مرعش و عين تاب مىباشد. ٩
چه اديان و مذاهبى از ديرباز در شام وجود داشتهاند؟
پيش از ميلاد، ساكنان اصلى شام را يهوديان تشكيل مىدادند. پس از ظهور مسيحيت، آيين مسيحيت در اين منطقه رواج يافت. در حال حاضر نيز در حدود ١٥ درصد ساكنان شام را مسيحيان تشكيل مىدهند. ١٠
با آغاز حكومت معاويه در دمشق به عنوانِ والى، سپس به عنوان خليفه، يك گرايش اموى در شام رواج يافت. جز اينكه با تبعيد ابوذر به شام يك گرايش علوى ريشهدار در منطقه ايجاد شد به همين دليل مناطق لبنان در تاريخ به عنوان «بلاد متأوّله» يعنيسرزمين دوستان و مواليان اهلبيت (ع) ناميده شد. ١١
وجود اماكن زيارتى، چون: حرم مطهر حضرت زينب (س)، حضرت رقيه (س)، رأسالحسين (ع)، بلال حبشى، عمار ياسر، اويس قرنى، جعفر طيار، مشهد نقطه، جبل جوشن و ... موجب ادامه و گسترش عشق به اهلبيت (ع) در اين سرزمين گرديده است.
٢٥ سال پيش از بعثت به هنگام تشريففرمايى پيامبر اكرم (ص) در معيت حضرت ابوطالب (ع) به دمشق، «بحيرا» راهب فرزانه بُصرى، آن حضرت را شناسايى و به حضرت ابوطالب توصيه كرد كه آن حضرت را به حجاز بازگرداند؛ زيرا احتمال دارد كه از ناحيه يهود شام خطراتى متوجّه آن حضرت شود. ١٢
پانزده سال قبل از بعثت نيز راهب ديگرى به نام «نسطور» آن حضرت (ص) را در شام شناسايى و دلايل نبوّت آن حضرت را به صراحت به «ميسره» كارگزار خديجه بيان مىكند. ١٣
در همين سفر راهب ديگرى به نام «مثرم بن دعيب» با ديدن سيماى ملكوتى حضرت ابوطالب (ع) نويد ولادت و خبر ولايت مولاى متقيان را در آينده نزديك به او داد. ١٤
از بررسى گزارشهاى ياد شده به اين نتيجه مىرسيم كه راهبان فاضل و فرهيختهاى در آن زمان در شام وجود داشتهاند كه براساس تعاليم تورات و انجيل طلوع خورشيد اسلام و ميلاد مسعود مولود كعبه را انتظار مىكشيدهاند.