گاهى والدين به علت عدم آگاهى از استقلال‌طلبى و شخصيت‌خواهى فرزندان كه حقّ طبيعى آنهاست، آن را نشانه خودسرى، بى‌حيايى يا خودپسندى و تندروى آنان تلقى مى‌كنند و با گفتار ناشايست آسيب شخصيتى به جوان وارد مى‌آورند. در صورتى كه اگر والدين با شيوه تكريم شخصيت با جوان خود برخورد كنند، بيشتر مى‌توانند در او نفوذ نمايند. پيامبر (ص) دوره سوم رشد را دوره «مشورت» اعلام كردند: «الولد وزيرٌ سبع سنين؛ فرزند هفت سال مشاور و وزير است.»[١]

امام خمينى (ره) نيز با ابراز علاقه و محبت سعى در تكريم شخصيت جوانان داشت. ايشان در مورد جوانان با اين عبارت سخن مى‌گفتند: «من به همه شما جوانان ارادت دارم، اخلاص دارم، محبت دارم، دوستى دارم. شما را از خودم مى‌دانم و من هم از خود شما هستم. شما جوانان ذخيره ما هستيد و من خدمتگزار شما هستم. اميد من به شما جوانان است. خداوندا تو يار اين جوانان مخلص باش.»[٢]

يكى از حقوقى كه فرزندان بر گردن والدين خود دارند، حقّ تكريم شخصيت و احترام است. همه انسان‌ها- خصوصاً كودكان و نوجوانان- علاقه دارند شخصيت آنها مورد توجه و احترام ديگران قرار گيرد.

نياز به احترام از اساسى‌ترين نيازهاى انسان است.

انسان‌ها معمولًا تشويق‌پذير و تنبيه‌گريزند، لذا همه انسان‌ها دوست دارند در جمع مورد احترام و تشويق باشند.

پيامبر (ص) فرمودند: «فرزندان خود را اكرام كنيد.»[٣] كودكانى كه در خردسالى مورد تكريم والدين و اطرافيان باشند، در بزرگ‌سالى قدرت سازش‌يافتگى فردى و اجتماعى بيشترى دارند.

على (ع) مى‌فرمايند: «هر كس كرامت نفس داشت شهوات و پستى‌ها در چشم او زشت و نازيباست.»[٤]

يكى از علّت‌هاى عمده گرايش بعضى از كودكان و نوجوانان به رفتارهاى ناهنجار از بين رفتن كرامت انسانى در وجود آنان است.

تكريم شخصيت كودك و نوجوان باعث تقويت رفتارهاى مطلوب و احساس خود ارزشمندى در آنان است.

انسان غريزه حبّ ذات دارد. علماى تعليم و تربيت مى‌گويند تنها چيزى كه باعث ارضاء و اشباع غريزه حبّ ذات است اينكه مورد احترام ديگران باشد.

آثار تربيتى تكريم شخصيت‌

از جمله آثار و نتايج تكريم شخصيت مى‌توان به اين موارد اشاره كرد: احساس آرامش درونى، تقويت حسّ اعتماد به نفس، ارضاى غريزه حبّ ذات، پى بردن به توانايى و توانمندى خود، يادگيرى احترام به ديگران، مصون شدن از خطا و گناه، ايجاد دلگرمى در تحصيل و زندگى.

على (ع) مى‌فرمايند: «هر كس نفس خود را كوچك بشمارد، اميد خيرى به او نداشته باش.»[٥]

اسلام و تكريم شخصيت كودك و نوجوان‌

تكريم و احترام به شخصيت كودك را مى‌توان به عنوان يك وسيله و روش تربيتى معرفى كرد. به همين جهت اسلام به والدين سفارش مى‌كند كه به كودكان خود احترام بگذاريد. پيامبر (ص) فرمودند: «فرزندان خود را گرامى بداريد و آنان را نيكو تربيت كنيد تا خدا گناهانتان را بيامرزد.»[٦]

ابن عباس مى‌گويد: رسول خدا (ص) امام حسن (ع) را بر دوش خود سوار كرده بود. مردى اين منظره را ديد و عرض كرد، پسر! چه مركب خوبى دارى؟ پيامبر (ص) فرمود: «چه سوار خوبى.»[٧]

نقل شده است: پيامبر (ص) فرمود: وقتى نام فرزندانتان را «محمد» گذاشتيد، او را گرامى بداريد، در مجالس براى جاى باز كنيد و با صورت درهم كشيده با او برخورد نكنيد.» ١٠ پيامبر (ص) نشسته بود كه حسن و حسين (ع) به سويش آمدند، وقتى آنان را مشاهده كرد به احترامشان از زمين برخاست. وقتى آمدن آنان قدرى به تأخير افتاد، به سوى آنان شتافت. آنان را بر دوش خود سوار كرد و فرمود: «مركب شما خوب مركبى است و شما نيز سواران خوبى هستيد. پدر شما از شما بهتر است.»[٨]

راه‌هاى تكريم شخصيت‌

از جمله راه‌هاى تكريم شخصيت جوان مى‌توان به اين موارد اشاره كرد:

١. انتخاب نام و فاميل زيبا: نام خوب در واقع قسمتى‌