ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٣٣ - ٢ نقش سازنده انتظار

٢. نقش سازنده انتظار

براى درك درست نقش سازنده انتظار و اميد به آينده در فرد و جامعه لازم است كه اركان و پايه هاى اساسى آن را بررسى كنيم.

هر كس با مراجعه به خود و بررسى مصاديق مختلف انتظار درمى يابد كه اين مفهوم سه پايه اساسى دارد:

١. ناخوشنودى از وضع موجود يا قانع نبودن به آن؛

٢. اميد و باور به آينده مطلوب؛

٣. تلاش در جهت تحقق آينده مطلوب.

بدون ترديد، انتظار، چه در معناى عام و چه در معناى خاص آن، زمانى فعليت مى يابد كه سه ركن ياد شده محقق شود. كسى كه هيچ احساس ناخوشايندى نسبت به وضع موجود خود و شرايطى كه در آن به سر مى برد ندارد، يا آينده روشنى پيش روى خود نمى بيند و از باور درستى نسبت به امكان تغيير شرايط موجود برخوردار نيست، يا هيچ تلاشى در راه تحقق آينده اى كه آن را مطلوب مى داند و رسيدن به هدفى كه چشم انتظار رسيدن آن است، نمى كند، هرگز نمى تواند در زمره منتظران باشد.

حال اگر بخواهيم با توجه به سه ركن اساسى انتظار، به تحليل مفهومى انتظار ظهور امام مهدى (ع) بپردازيم و مشخص كنيم كه چه زمانى مى توان فردى را واقعا منتظر ظهور دانست، بايد به سه نكته اساسى اشاره كنيم:

١. آگاهى نسبت به شرايط موجود و معرفت نسبت به شرايط عصر موعود؛

٢. باور به تحقق وعده الهى در مورد آينده جهان و حاكميت نهايى دين خدا بر سراسر زمين؛

٣. حركت و تلاش در راه زمينه سازى و يا تحقق جامعه موعود.

نخستين شرط انتظار اين است كه انسان به آن حد از آگاهى و شناخت برسد كه بفهمد وضع موجود جهان و مناسبات حاكم بر آن به هيچ وجه خشنود كننده نيست و شرايطى كه در آن زندگى مى كند تناسبى با عظمت وجودى انسان و شان او ندارد. اين شناخت تنها در صورتى حاصل مى شود كه آدمى ابتدا شرايط موجود جامعه خود و شرايط جامعه موعود را به درستى بشناسد و آنگاه به مقايسه آنها پرداخته و به داورى بنشيند كه واقعا كداميك از اين شرايط، شايسته مقام انسان به عنوان اشرف مخلوقات است.

شرط دوم باور به سعادتمند شدن جهان و رستگارى بشر در پايان تاريخ است. باور به اين حقيقت كه جهان بالاخره طعم خوش حقيقت، عدالت و معنويت را خواهد چشيد و ريشه هر چه دروغ، ستم، فساد و تباهى است از زمين بركنده خواهد شد.

بدون ترديد تحقق شرايط ياد شده مستلزم تلاش فراگير فردى و اجتماعى در حوزه هاى مختلف فرهنگى، اجتماعى، اقتصادى، سياسى و نظامى است. تلاشى كه اگر به واقع محقق شود، فرد و جامعه مصداق رواياتى خواهند شد كه در آنها منتظران ظهور را با ياوران امام مهدى (ع) و حاضران در صحنه هاى نبرد عصر ظهور مقايسه كرده و اجر و ثواب و شان و مرتبه آنها را يكسان دانسته اند.

كلام خود را با ذكر روايتى از امام صادق (ع) به پايان مى بريم؛ روايتى كه با تامل در آن مى توان همه بايسته هاى انتظار فرج را دريافت:

ان لنا دولة يجيى ء الله بها اذا شاء. ثم قال: من سره ان يكون من اصحاب القائم فلينتظر وليعمل بالورع و محاسن الاخلاق، و هو منتظر، فان مات و قام القائم بعده كان له من الاجر مثل اجر من ادركه، فجدوا وانتظروا، هنيئا لكم ايتها العصابة المرحومة.[١]

براى ما دولتى است كه هر زمان خداوند بخواهد، آن را محقق مى سازد. و آنگاه [امام‌] فرمود: هر كس دوست مى دارد از ياران حضرت قائم، باشد بايد كه منتظر باشد و در اين حال به پرهيزكارى و اخلاق نيكو رفتار نمايد، در حالى كه منتظر است، پس چنانچه بميرد و پس از مردنش قائم، به پا خيزد، پاداش او همچون پاداش كسى خواهد بود كه آن حضرت را درك كرده است، پس كوشش كنيد و در انتظار بمانيد، گوارا باد بر شما [اين پاداش‌] اى گروه مشمول رحمت خداوند!

پى نوشتها:

[١]. ر. ك: دهخدا، على اكبر، لغتنامه، ذيل كلمه «انتظار»؛ معين، محمد، فرهنگ فارسى ذيل كلمه «انتظار».

[٢]. المجلسى، محمدباقر، بحارالانوار، ج ٧٧، ص ١٧٣، ح ٨.

[٣]. تنبيه الخواطر، ج ١، ص ٢٧٢. به نقل از: محمدى رى شهرى، محمد، ميزان الحكمة، ترجمه حميدرضا شيخى، ج ١، ص ١٨٤، ح ٦٧٥.

[٤]. المجلسى، محمدباقر، همان، ج ٥٢، ص ١٢٢، ح ٣.

[٥]. همان، ج ١٠، ص ٩٤.

[٦]. همان، ص ٩٩.

٧. همان، ج ٧٥، ص ٢٠٨، ح ٧٧.

[٨]. همان، ج ٥٢، ص ١٢٢، ح ٤.

[٩]. الصدوق، محمدبن على بن الحسين، كمال الدين و تمام النعمة، ج ٢، ص ٦٤٥، ج ٦.

١٠. همان، ص ٣٥٧، ح ٥٢.

[١١]. المجلسى، محمدباقر، همان، ص ١٢٦، ح ١٨.

[١٢]. النعمانى، محمدبن ابراهيم بن جعفر، كتاب الغيبة، ص ٢٠٠، ج ١٦؛ المجلسى، محمدباقر، بحارالانوار، ج ٥٢، ص ١٤٠، ح ٥٠.