ساكت؛ الان هنگام بلند حرف زدن نيست و ... اين فضا واقعا بچه را مجبور به درس خواندن مى كند. در تربيت، فضا سازى مهم تر از كار مستقيم فردى است. فضاها با انسان صحبت مى كنند.

در مسئله تربيت نسل منتظر نيز اين نكته بسيار مهم است؛ بسيار مهم تر از پيامهاى مستقيمى است كه مى خواهيم به افراد بدهيم. يكى از فاكتورهاى مهم در فضاسازى اين است كه وجود مبارك حضرت را جدى بگيريم و كوچك ترين شوخى و سهل انگارى به اين موضوع وارد نكنيم؛ مانند مسئله قرائت قرآن. دستور الهى به ما مى گويم:

«وَإِذا قُرِئَ الْقُرْآنُ فَاسْتَمِعُوا لَهُ ...»[١]

هنگامى كه قرآن خوانده مى شود، به آن گوش فرا دهيد ...

به محض شروع تلاوت، مثلا در تلويزيون، انسانى كه مى خواهد ديگران را تربيت كند، خودش بايد ساكت باشد و با همه وجود به قرآن گوش فرا دهد. ديگر احتياج نيست كه ديگران را امر به گوش دادن كنيم. اين مسئله بسيار مؤثر است. از اين طريق، در حقيقت احترام به قرآن به وجود مى آيد. اين مطلب در مورد خيلى چيزها بايد سارى و جارى باشد.

٢. گوشزد كردن اهميت مساله‌

شوخى و خنده جزء زندگى ما است؛ حتى در مسائل دينى نيز بعضى موقع شوخى مى كنيم. در بعضى چيزها به هيچ وجه نبايد شوخى كرد؛ از جمله قرآن و قيامت. نام قيامت كه بيايد، بايد اشك جارى شود. يكى از استادان ما تعريف مى كرد كه در تهران برادرى داشتم كه شيطنت مى كرد. مى آمد قم و مى گفت دلم برايت خيلى مى سوزد. توى شهرى زندگى مى كنى كه يك سينما ندارد و بعد مى گفت كه همه تكنسينها و مهندسان به جهنم مى روند و شما به بهشت. ولى آنها آتش جهنم را به وسيله علمشان خاموش مى كنند.

مسئله قيامت طورى در قرآن بيان مى شود كه هيچ جاى شوخى نمى گذارد. در مورد قيامت نبايد شوخى كرد. در نانوايى خانمى را ديدم كه دستش با سنگ داغ سوخت. اعتراض كرد كه چرا اين را به من دادى. من گفتم اين سوختنها خيلى زود التيام پيدا مى كند و بايد از آتش جهنم برحذر باشيم. گفت: اينجا من نسوزم، جهنم هر چه مى خواهد بشود، بشود. اين حرف عين حماقت و نادانى است كه بر يك شخص، حاكم است. اگر بخواهيم نسل منتظر بار بياوريم، با بعضى چيزها نبايد شوخى كنيم. با نام امام زمان (ع) نمى توان شوخى كرد.

اگر بخواهيم نسل منتظر تربيت كنيم، بايد با شنيدن نام ولى عصر (ع) حالمان دگرگون و چهره مان متغير شود. اين تغيير چهره تاثير خودش را مى گذارد. اگر بچه اى گوشه چشم تر ما را ببيند، از هزاران آموزش مستقيم بهتر است. آن بچه مى بيند و در اعماق وجودش اثر مى گذارد. نشان دهيم كه ما درباره يك انسان مهم و بزرگ حرف مى زنيم كه سر سوزنى سهل انگارى در او وارد نمى شود. نام امام زمان (ع) كه مى آيد برمى خيزيم و دست روى سر مى گذاريم. اين كارى بوده كه امام رضا (ع) قبل از تولد امام زمان (ع) انجام مى داده؛ اين تكريمها در عمل بايد نشان داده شود و مهم ترين تربيت نسل منتظر اين است كه نشان دهيم سخن از شخص بسيار مهمى است.

٣. انتقال معارف مهدوى‌

سخن از تعليم معارف مهدوى است. خيلى چيزها بايد به كودكانمان بياموزيم. يكى از آنها احاديثى است كه در مورد حضرت است. انتقال اينها به كودكان بسيار كارساز است. من به طور تجربى اين مسئله را درك كرده ام. در دوران كودكى من، شخصى بود كه هيات تشكيل داده بود و بچه هاى كوچك تر را دعوت مى كرد. هر وقت مى رسيديم مى گفت، حديث نماز را بخوانيد. همه ما دسته جمعى مى خوانديم: «من ترك الصلوة متعمدا فقد كفر ...»[٢] و خودش ترجمه مى كرد: «هر كس نماز را عمدا ترك كند كافر است». گويا از آن زمان، از آن جلسه، من همين جمله يادم مى آيد. چقدر در دوران جوانى و نوجوانى، به فريادم رسيد؛ آنگاه كه با غرايز، شبهات و مسائل گوناگون مواجه مى شدم. لازم است اين فرازها را براى بچه ها توضيح دهيم. برخى چيزها را گزيده انتخاب كنيم تا بچه ها تكرار كنند و حفظ كنند اينها نگهدارنده آنهاست.

٤. بسيار ياد كردن امام زمان (ع)

يكى ديگر از كارهايى كه بايد در مورد روشهاى تربيتى تاكيد كنم، انجام آداب خاص و يادكردن فراوان از امام (ع) است. ذكر امام و نام امام بايد در زندگى ما فراوان باشد من يكى از چيزهايى كه امروزه ديدم و بسيار مؤثر است،