ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٤٢ - از سازمان وكالت تا فقاهت

از سازمان وكالت تا فقاهت‌

محمد رضا جبارى‌

شواهد و مستندات تاريخى، حكايت از آن دارند كه از دوران امامت امام صادق (ع) به اين سو، برخى از اصحاب و ياران امامان شيعه (ع) به عنوان نمايندگان يا وكلاى آنان، در مناطق و نواحى مختلف شيعه نشين وظايف خاصى را انجام مى دادند. از اينرو، مى توان امام صادق (ع) را مؤسس تشكيلاتى قلمداد كرد كه بعدها توانست نقش بسيار مهمى را در جامعه شيعى عصر ائمه (ع) ايفا نمايد. نقشى كه در عصر غيبت صغرى، به اوج اهميت و گسترش رسيد.

اسباب و عوامل تعيين نمايندگان يا وكلا توسط امام صادق و امامان ديگر (ع) را مى توان در چند امر خلاصه كرد:

١. بعد مسافت بين مناطق شيعه نشين و مراكز استقرار امامان شيعه (ع)؛

٢. وجود جو خفقان و دشوارى ارتباط مستقيم بين شيعيان و امامان (ع)؛

٣. عدم دسترسى شيعيان به امامان (ع) به دليل حبس، شهادت يا غيبت آنها؛

٤. آماده سازى شيعيان نسبت به شرايط عصر غيبت.