ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٥٤ - فضائل مسجد جامع كوفه
مى شود: اين مسجد تقريبا به شكل مربع است منتهى اضلاع آن با هم تفاوت دارند. اندازه هر يك از اضلاع آن به ترتيب عبارتند از: ١١٠، ١١٦، ١٠٩ و ١١٦ متر؛ مساحت آن را حدود ١٢٧٥٠ متر دانسته اند و ارتفاع ديوارهاى مسجد ٢٢ متر ذكر شده است. در سمت جنوب غربى آن به فاصله ٨٥ متر، خانه كوچك و محقرى وجود دارد و مشهور است كه آنجا خانه على (ع) بوده است كه قبر ميثم تمار در نزديك آن خانه قرار دارد. در بين اين خانه و مسجد، قصر دارالخلافه واقع شده است كه از در ضلع جنوب غربى مسجد مى توان به دارالخلافه وارد شد.
ضمنا قبر مسلم بن عقيل و هانى بن عروه در دو مكان نزديك به هم، چسبيده به ديوار ضلع شرقى مسجد است كه از طريق يك در بزرگ كه در ديوار گذاشته شده است مى توان به حرم آن دو بزرگوار داخل شد. البته در شمالى هم به اين در آرامگاه راه دارد و قبر مختار ثقفى به آرامگاه مسلم بن عقيل نزديك تر است. در دور تا دور محوطه اين مسجد، هفتاد و شش حجره (غرقه) وجود دارد. در مجموع درهاى ورود و خروج به مسجد چهارتاست:
١. «باب السده» كه معروف به باب اميرالمؤمنين (ع) است؛
٢. «باب الكنده» كه در طرف غربى مسجد است؛
٣. «باب الانماط» كه محاذى قبله است؛
٤. «باب الفيل» يا الثعبان.
در اين مسجد مكانهاى مقدس و محرابهاى زيادى وجود دارد كه هر يك از آنها را مقام مى نامند. از جمله آنهاست:
١. مقام حضرت ابراهيم خليل (ع)؛
٢. مقام حضرت خضر (ع)؛
٣. مقام حضرت زين العابدين (ع)؛
٤. مقام نوح يا باب الفرج؛
٥. مقام اميرالمؤمنين (ع)؛
٦. مقام جبرئيل؛
٧. دكه قضاء (محل قضاوت اميرالمؤمنين (ع))؛
٨. دكه حضرت صادق (ع)؛
٩. محراب اميرالمؤمنين (ع) كه محراب حضرت زكريا هم گفته مى شود؛
١٠. بيت الطشت؛
١١. مقام بيعت النبى (ص)؛
١٢. دكة المعراج (محلى كه پيامبر اكرم (ص) در شب معراج در آن مقام نماز به جاى آوردند)؛
و ...
فضائل مسجد جامع كوفه
براى مسجد كوفه در روايات حضرات معصومين (ع) فضائل زيادى بيان شده است:
امام باقر (ع) مى فرمايند:
اگر مردم به فضيلتى كه مسجد كوفه دارد واقف بودند؛ از راههاى بسيار دور به آنجا سفر مى كردند. يك نماز واجب خواندن در آنجا مساوى با به جاى آوردن يك حج و يك نماز مستحبى خواندن در آنجا معادل با انجام دادن عمره است[١].
على (ع) نيز در اين باره مى فرمايند:
خواندن نماز نافله در اين مسجد معادل انجام عمره در كنار پيامبر اكرم (ص) و خواندن نماز واجب در آنجا مساوى انجام دادن ج با رسول اكرم (ص) است. در اين مسجد هزار پيغمبر و هزار وصى پيغمبر نماز خوانده اند[٢]
امام صادق (ع)، به يكى از اصحاب كه اهل كوفه بود فرمودند:
آيا تمام نمازهايت را در مسجد كوفه مى خوانى؟ وى عرض كرد: خير. حضرت فرمودند: من اگر در آنجا حاضر باشم اميدوارم كه هيچ نمازى از من در آن مسجد فوت نشود. سپس حضرت اضافه كردند: آيا فضيلت نماز در اين مسجد را مى دانى؟ راوى مى گويد: گفتم: خير. حضرت فرمودند: هيچ بنده صالح و پيامبرى نبوده است مگر آن كه در مسجد كوفه نماز خوانده است حتى رسول خدا (ص) وقتى به معراج مى رفتند جبرئيل (ع) به ايشان عرض كرد: آيا مى دانى حالا در كجا هستى؟ حضرت رسول (ص) فرمودند: خير. جبرئيل گفت: حالا در مقابل مسجد كوفه قرار گرفته ايد. پيامبر (ص) به جبرئيل فرمودند: از خداوند متعال اجازه بخواه تا پائين رفته در آن نماز بخوانيم. وقتى خداوند متعال اجازه دادند؛ حضرت در آنجا دو ركعت نماز به جاى آوردند. سپس امام صادق (ع) فرمودند: يك نماز واجب در آن برابر با هزار نماز و يك نماز نافله در آن مساوى با پانصد نماز در اماكن ديگر است.
قبله اين مسجد، باغى از باغهاى بهشت و دست راست و چپ آن نيز از بستانهاى بهشت است. در آن مسجد نشستن عبادت محسوب مى شود. اگر مردم فضيلت آن را مى دانستند هر چند با چهار دست و پا همچون طفل خود را به آنجا مى رساندند تا از بركات آن بهره مند شوند[٣]
محمد بن سنان مى گويد: از امام رضا (ع) شنيدم كه مى فرمودند:
يك نماز فرادا در مسجد كوفه خواندن با فضيلت تر از هفتاد نمازى است كه بطور جماعت در جاهاى ديگر خوانده شود[٤]
همان گونه كه پيش از اين گفته شد؛ روايات بسيار زيادى در اين باره در كتب روائى وارد شده است كه در اينجا به همين مقدار اكتفا مى شود اما جهت تكميل بحث به بعضى از اوصاف و ويژگيهاى معنوى مسجد كوفه كه در متن روايات مختلف آمده است اشاره مى شود:
١ .... مسافر در اين مسجد مخير است كه نمازش را تمام و يا به صورت شكسته بخواند.